Nieuws, ontmoet je waarde

In Nederland hoor je bestuurders voortdurend klagen dat ambtenaren zoveel tijd kwijt zijn aan Woo-verzoeken en dat die wet daarom op de schop moet. Maar de grap is: die ambtenaren zijn al die tijd kwijt, omdat ze zelf de hele tijd druk zijn om de letter wet te overtreden, en als dat niet lukt tenminste de geest ervan. Schrijnend (maar echt schrijnend) voorbeeld: dit verhaal van Omroep Flevoland van afgelopen zaterdag.

In maart 2025 (!) wilde die omroep weten op welke school in Almere de mazelen uit waren gebroken. Het antwoord is: "de islamitische basisschool Al Iman in Almere." Omroep Flevoland heeft, net als alle andere inwoners van Nederland, recht op die informatie. Dat recht is verankerd in de Wet Open Overheid, maar die wet wordt verkankerd door ambtenaren die denken dat ze bewaker in een Noord-Koreaans martelkamp zijn, in plaats van juridisch adviseur van GGD Flevoland.

Pas na een jaar kreeg Omroep Flevoland de documenten, maar die waren ook nog eens onleesbaar gemaakt. En nu pas, meer dan anderhalf jaar na de uitbraark weten we waarom. "Dat was ook de strategie die ik destijds met [XXX] en ook [XXX] gedeeld heb: rekken tot er inmiddels geen nieuwswaarde meer is. Ik heb dat vanochtend nog even met [XXX] besproken die verwacht ook niet dat daar nu nog een stukje over komt."

Dat zullen we nog wel eens zien, anonieme juridisch adviseur. Nu is er namelijk een zeer nieuwswaardig artikel, waarin terzijde wordt genoemd dat de mazelenuitbraak een stuk heviger was dan de GGD eerder suggereerde. Maar wat veel meer nieuwswaarde heeft: er zijn dus vier mensen die hebben samengespannen om de GGD de wet te laten overtreden, alleen maar zodat Omroep Flevoland zijn werk niet kon doen. Wat ons betreft worden die vier mensen voor straf allemaal naar Flevoland gestuurd. Oh nee wacht daar zijn ze al. Nou ja. Aanpakken die hap.

IT'S GEENSTIJL WOT WON IT

De Adviesraad Migratie is één van de 28 vaste adviescolleges van de overheid en was een paar maanden terug in het nieuws vanwege een bijeenkomst waar professor Ruud Koopmans voor werd gecanceld door het gajes van Pakhuis de Zwijger en later toch weer niet. Maar wat blijkt nu uit deze vandaag openbaar geworden Woo-stukken na een verzoek van serieus medium (op 'Lees verder' klikken als u deze grap wilt snappen) Nieuwsuur?

De Adviesraad Migratie vond het cancelen van Koopmans door Pakhuis de Zwijger eigenlijk wel prima en was bereid zich daarin te 'voegen'. Zelfs twee dagen nadat Koopmans op Twitter had gemeld dat hij door Pakhuis de Zwijger was afgezegd, was de Adviesraad eigenlijk van plan de bijeenkomst gewoon daar door te laten gaan en een of ander vaag statement te publiceren over dat het cancelen van Koopmans niet de keuze van de raad was, maar van Pakhuis de Zwijger. Pas toen de ophef ontstond door dit topic van GeenStijl en deze column van Bas Paternotte op GeenStijl werd de Adviesraad bang voor reputatieschade, schakelde een crisiscommunicatiebureau in en werd besloten Koopmans alsnog uit te nodigen, wat uiteindelijk gebeurde. 

Maar! Hier volgen nog even twee stukjes de nuance, want voor je het weet gaan mensen weer lopen chatten over hoe vreselijk 'die wereld' van GeenStijl is: de Adviesraad Migratie had Ruud Koopmans zelf aangedragen als gast voor de bijeenkomst én was er in eerste instantie niet van op de hoogte dat Pakhuis de Zwijger Koopmans eerst had uitgenodigd en daarna toch weer niet. Dat gezegd hebbende. Uit de stukken blijkt vooral dat de Adviesraad Migratie de reputatie van de Adviesraad Migratie een stuk belangrijker vindt dan een breed en inhoudelijk debat over migratie. Tenminste: die indruk krijgen wij. Maar oordeel vooral zelf (complete stukken hierrrr)! Soort van reconstructie vol smakelijke screenshots na de breek.

DE VIJAND

Defensie, bekend van gegeven antwoorden aanpassen, geeft nu maar helemaal geen antwoorden meer op vragen. Althans, RTL Nieuws had een WOO-verzoek ingediend over de dronepaniek eind vorig jaar, maar het antwoord is dat antwoorden DE VIJAND in de kaart spelen: "Op vragen van RTL Nieuws over wat er verder bekend is over deze drone-incidenten wil het ministerie geen antwoord geven. Ook weigert Defensie te zeggen of na november 2025 nog meer van dergelijke incidenten hebben plaatsgevonden." Door openheid bij Defensie weten de Russen natuurlijk ook al dat meer dan de helft van onze zwaarste wapensystemen niet (volledig) inzetbaar is of dat de krijgsmacht heimelijk testen uitvoert met nieuwe woordjes. Dus zijn we straks de SIGAAR. Maar of we dat niet allang zijn mogen we dus niet weten, dat droneactiviteiten toenamen wordt echter wel gedeeld. RTL Nieuws gaat in ieder geval bezwaar maken tegen deze WOO-onwelwillendheid van Defensie. Ondertussen blijven de prangende vragen over dronepaniek bij vliegbasis Volkel, dronepaniek bij Eindhoven Airport, dronepaniek bij Schiphol, dronepaniek bij vliegbasis Gilze-Rijen, dronepaniek bij NAVO-hoofdkwartier Brunssum en dronepaniek in een Brits paniekonderzoek vrij hoog in de lucht hangen. Maar: GEEN PANIEK AUB!

De rechtsstaat de rechtsstaat de rechtsstaat

Weet u wat pas een gevaar is voor de rechtsstaat? Als de top van een ministerie (ambtenaren? Hugo de Jonge zelf?) lagere ambtenaren dwingt om de wet te overtreden omdat het ze publicitair even beter uitkomt. Weet u in welk land dat gebeurt? In Nederland. Weet u wat er vervolgens gebeurt? Helemaal niks. Hugo de Jonge zit tegenwoordig in Zeeland te zeiken als iemand een keer een portie kaviaar te veel bestelt, de hoge ambtenaren zijn nu ongetwijfeld op een andere plek hoge ambtenaar dankzij het roulatiesysteem van de ABD, en wij, wij moeten het doen met dit citaat uit een FTM-interview met een oud-ambtenaar. En oh ja. De naam die weggelakt moest worden was de naam van FEIKE SIJBESMA, maar dat wist u gelukkig al lang.

"In 2020 benoemde het kabinet voormalig DSM-directeur Feike Sijbesma tot speciaal gezant corona. Omdat zijn broer Hans directeur was bij het bedrijf AstraZeneca, waarbij de overheid op grote schaal vaccinaties afnam, lag het gevaar van belangenverstrengeling op de loer. Om dat te ondervangen, schreef Feike Sijbesma een brief waarin hij uitdrukkelijk verklaarde op geen enkele manier betrokken te zijn bij onderhandelingen over de aankoop van vaccinaties. Die stukken waren niet openbaar.

Follow the Money-redacteur Luciën Hordijk had een Wob-verzoek ingediend naar het coronabeleid. De top van het ministerie had koudwatervrees als het ging over de rol van Sijbesma en had opdracht gegeven zijn naam weg te lakken.

Van Alten voelde zich ongemakkelijk over het weglakken van die naam omdat er geen juridische grond voor was. Of het daadwerkelijk om Sijbesma ging, wil hij nog altijd niet zeggen (‘ik heb een geheimhoudingsverklaring getekend’).

Van Alten overlegde met zijn meerderen, er werd intern protest aangetekend, maar niets hielp. ‘Ik ben daar toen in meegegaan. Als ambtenaar bereid je een besluit voor, maar de bestuurder is uiteindelijk degene die het besluit neemt. Als je in Den Haag in gewetensnood komt, is dat je coping mechanism.’

Nadat de stukken waren vrijgegeven, reconstrueerden de Volkskrant en GeenStijl tot Van Altens genoegen dat het om Sijbesma ging. ‘Die hele interne tijdrovende exercitie om de naam weg te lakken is dus nutteloos geweest,’ zegt Van Alten."

Zeg geen 'Holocaust', maar zeg 'Holocaust in combinatie met Shoah'

Ja toch nog even over die idiote taalgids vol rare adviezen over 'jij-dag' in plaats van Moederdag, 'Zuidwest-Azië' in plaats van het 'Midden-Oosten' en uiteraard 'wit' in plaats van 'blank' van het ministerie van OCW, die na de publicatie op GeenStijl uiteindelijk door staatssecretaris Tielen compleet in de prullenbak werd gegooid. Wij van GeenStijl houden zoals u weet niet zo van goedkope ophef, maar graven liever wat dieper. Vandaar dat wij, net als kennelijk een aantal anderen, een Woo-verzoek deden bij het ministerie, dat deze week maar liefst 198 pdf'jes (hierrr zelf grasduinen) online heeft geflikkerd.

De belangrijkste conclusie die wat ons betreft uit de documenten te trekken valt, is over de hond die niet geblaft heeft (met alvast excuses aan alle honden voor dit niet-inclusieve taalgebruik en de mogelijk pijnlijke vergelijking met OCW-ambtenaren): nergens in die 198 pdf'jes is er bewijs vastgelegd van een ambtenaar die zich afvraagt of het wel een goed idee is dat een compleet ideologisch dichtgetikte subafdeling van een ministerie dat al genoeg problemen heeft een taalgids maakt die op passief-agressieve wijze allerlei volstrekt normale Nederlandse uitdrukkingen opeens verdacht maakt. Er is in die 198 pdf's geen enkele kritische noot te vinden (of wij moeten eroverheen hebben gelezen, dat durven wij bij al die ambtelijke zoem zoem kebala niet uit te sluiten). 

Sterker nog, op het ministerie van OCW vonden ze zichzelf met hun taalgids zo vooruitstrevend dat ze ervan uitgingen dat de rest van de Rijksoverheid de adviezen in de, inmiddels dus stopgezette, gids (er was eigenlijk een jaarlijkse herziening gepland) later ook wel over zou nemen. U merkt, er viel af en toe heus wat te lachen, dus de leukste voorbeelden hebben we voor u onderaan dit topic gescreenshot, zo zijn we dan ook wel weer. 

Maar! In dit topic willen er eerst nog één pdf'je eruit lichten, omdat het volgens ons mooi laat zien wat er nou precies mis is met die taalgids en waarom iedereen die op het ministerie van OCW aan het Programma tegen Discriminatie en Racisme werkt op staande voet zou moeten worden ontslagen. Het is het pdf'je 115, over het gebruik van de term 'holocaust'.

BBBrutser Gouke Moes volledig ongeschikt als minister, goed dat hij binnenkort weg is

Okee we beginnen dit topic met een waarschuwing: ER KOMT HEEL VEEL TEKST VOOR EEN KLEIN ONDERWERP. Dus of u zometeen niet wilt gaan zeuren in de comments dat dit wel heel veel tekst is voor zo'n klein onderwerp. En als u geen zin hebt in heel veel tekst voor een klein onderwerp, dan volgt hierna een samenvatting. Zo. Dan bent u in ieder geval gewaarschuwd.

Samenvatting:

- Minister Gouke Moes bemoeide zich hoogstpersoonlijk met een tweetje van zijn officiële account waarin hij stelde dat een kloppend nieuwsbericht over het weghalen van de portretten van portretten van bewindspersonen en ze te vervangen voor inclusieve kunst in het kader van het 'Programma tegen Discriminatie en Racisme' van GeenStijl onjuist was
- Zijn ambtenaren hebben bij het beantwoorden van Kamervragen over de kwestie dit programma bewust "uit de wind gehouden"
- Ook klopt het dat, zoals GeenStijl schreef, het plan was om het portret van de enige vrouwelijke bewindspersoon op de muur juist een extra prominente plek te geven

OF: DOE GEWOON ZELF ONDERZOEK (PDF)!

Ha, fijn dat u er nog bent. Dus. Als iedereen dan toch gaat controleren of het allemaal wel klopt wat bewindspersonen zeggen, HADDEN WIJ NOG WAT. Er lag namelijk een administratief eindje los nadat er afgelopen november een ophefstormpje uitbrak nadat GeenStijl berichtte dat op het ministerie van Onderwijs de portretten van oud-bewindspersonen werden weggehaald, en vervangen door een wand met 'inclusieve kunst'. Minister Gouke Moes beweerde namelijk dat de berichtgeving van GeenStijl onjuist was, maar wat er nou precies niet klopte begrijpen wij nog steeds niet, vandaar dat we die hele bende maar geWoo't hebben (kan gelukkig nog).

woo woo woo wat gebeurt hier

Even eerlijk: wij hebben het niet zo op open brieven. En even nog eerlijker: wij hebben het ook niet zo op zeggen dat je het niet zo op open brieven hebt, om daarna toch aandacht te vragen voor een open brief. Maar ja. In nota bene de Telegraaf (!) is een oproep verschenen van journalisten van nota bene het NOS Journaal (!), nota bene NRC (!), nota bene Omroep Gelderland (!) en nota bene nog allemaal andere media, metinclusief nota bene degene die dit topic aan het tikken is. Dus hier gaan we nog maar een keer: de Wet Open Overheid is al niet perfect, maar een transparante overheid is essentieel in een mogen wij dat zeggen ja dat mogen wij zeggen democratische rechtsstaat en de voorzetten die worden gegeven om de overheid minder transparant te maken zijn DOODENG. Dus. Dringend verzoek van journalisten aan formerende partijen: ’Wet open overheid niet begrenzen’.

Het kan dus nog erger dan Rutte

Zo gaat dat dus. De overheid was jarenlang een gesloten bolwerk waar je bijna niet tegenaan kon Wobben. En toen bleek bij de openbaring van de toeslagenaffaire dat mensen met heel veel macht en heel weinig controle, hele gemene dingen gaan doen. Dus toen zei het kabinet-Rutte 3: het wordt allemaal anders, de luiken gaan open. Dat gebeurde natuurlijk helemaal niet, de luiken zitten nog steeds retedicht, en nu zegt de regering: ze moeten nog dichter. 

Dat schrijft minister Frank Rijkaart (niet de echte Frank Rijkaard) van Binnenlandse Zaken in een door FTM gespot advies aan informateur Buma. "Verzoeken die in de ogen van overheden disproportioneel in omvang zijn, moeten volgens het ministerie kunnen worden geweigerd. Een alternatief idee is om bepaalde documenten, zoals interne mails, ambtelijke adviezen en concepten, uit te sluiten." Want ach, anders kunnen mensen maar lezen wat Hugo de Jonge van Sywert van Lienden vindt, en dat soort dingen moeten natuurlijk per se stiekem gebeuren. 

"Een van de doelen van de Woo is een transparantere overheid en daarmee meer vertrouwen van burgers in de overheid. Zij maken gebruik van de Woo om misstanden op te sporen en te controleren hoe belangrijke besluiten tot stand zijn gekomen. Over dat belang van de Woo schrijft het ministerie niets."  En gluiperd Bontenbal vindt het schitterend, hem is de Woo een 'doorn in het oog'. Gelukkig zijn liberale partijen als D66 en VVD van nature sceptisch over overheden die ongestoord hun gang kunnen gaan en staan zij pal voor democratische controle op bestuursorganen. Toch? Toch? Toooooooch?

Het probleem zijn niet die ambtenaren die de hele de boel zwartlakken, het probleem zijn de lafbekken die alles geheim willen houden waardoor die ambtenaren de hele dag aan het zwartlakken zijn. Een overheid die rechtsstatelijk en integer handelt EN HAAR EIGEN ACRHIEVEN OP ORDE HEEFT (het is echt een bende daar) is veel minder tijd kwijt aan het zoeken en/of zwartlakken van documenten.

BBB levert: gegevens van boeren aan media

Het kabinet is gevallen, de ratten van NSC hebben het zinkende schip al verlaten (om op hun eigen imaginaire reddingsboot de Geloofwaardigheid IV te stappen) en VVD en BBB dobberen nog een beetje doelloos rond. Nou dit nieuws over Femke Wiersma weer. Die verloor drie weken geleden al een rechtszaak over het openbaarmaken van uitstootgegevens, en nu verliest ze weer een rechtszaak over het openbaarmaken van uitstootgegevens. Dat is ook niet zo gek, want Femke Wiersma wist al dat ze die rechtszaken ging verliezen, maar vindt het kennelijk prima om op kosten van de belastingbetaler nog even stoer te doen voor boeren, die daar uiteindelijk niks aan hebben omdat gegevens over hun bedrijven nou eenmaal volgens de wet openbaar zijn. 
HELE UITSPRAAK: Daarrr

Wet Gesloten Overheid verder dichttimmeren

Terwijl iedereen naar rechts kijkt waar Geert Wilders zijn tienpuntenplan aan de deur van het coalitieoverleg heeft gespijkerd, gebeurt er links ook nog wat in de Tweede Kamer. Er wordt vanmiddag namelijk gestemd over een aantal moties van onder andere BBB, SGP en PVV over de Wet Open Overheid. Die wet kent u misschien wel, want die zorgt er voor dat het af en toe voor burgers nog wel eens mogelijk is te weten wat de overheid nou eigenlijk allemaal aan het uitspoken is. Maar u kent die wet misschien nog wel beter omdat keer op keer blijkt dat de overheid de eigen regels aan haar laars lapt om de luiken maar zo ver mogelijk dicht te doen, de onderste stenen te begraven en de lijken nog dieper in de kast te duwen. En wat gaat de Tweede Kamer doen? Die wil de boel allemaal nog een stukje minder transparant maken, althans dat willen moties van Caroline van der Plas (BBB), André Flach (SGP) en Marco Deen (PVV). 

Bij BBB en SGP is het allemaal bedoeld om ervoor te zorgen dat er niet info over boeren openbaar wordt, en om dat te bereiken willen ze dat kleine beetje openbaarheid dat we nu hebben nog verder de nek omdraaien. Het openbaar maken van de naam van verzoekers, zoals de SGP wil, zou er bijvoorbeeld voor gezorgd hebben dat we nu nog niet zouden weten wie die autogordel in de VPRO-docu van Sigrid Kaag wilde shoppen. BBB wil dat informatie die volgens rechters openbaar gemaakt moet worden, alsnog geheim wordt gemaakt bij een bezwaar, waardoor het voor journalisten nóg moeilijker wordt (en het is al een drama) om informatie te krijgen over zaken die nog een beetje actualiteitswaarde hebben. De PVV wil dwangsommen afschaffen en er daarmee voor zorgen dat de overheid compleet straffeloos (in tegenstelling zoals het nu gaat: vrijwel straffeloos) de wet kan overtreden. 

Slechte plannen dunkt ons, en dat dunkt allemaal onderzoeksjournalisten (brandbrief hierrr) ook. Stemming over de moties is vanmiddag (als het kabinet dan nog niet gevallen is, red.).
UPDATE 16u15: Twee voorstellen Van der Plas al aangenomen, nu hoofdelijke stemming over voorstel om informatie die van de rechter openbaar mag worden, alsnog geheim te houden bij een bezwaar
UPDATE 16u20: Ook deze motie wordt met steun van de coalitie aangenomen
UPDATE 16u21: Motie-Flach over openbaar maken namen tenminste verworpen
UPDATE 16u22: Nog twee moties BBB/SGP tegen openbare milieugegevens aangenomen
UPDATE 16u23: Motie-Deen over de dwangsom ook verworpen
SAMENVATTING: De twee alleridiootste voorstellen zijn verworpen, maar de Kamer stemt wel voor diverse moties die oproepen tot MINDER openbaarheid. Lekker dan.