Weekoverzicht

De term gezagscrisis is een oude bekende maar de populariteit komt in golven. Vroeger rolde de uitdrukking vaak voorbij in verband met corona-, studenten- en boerendemonstraties, nu rond extreemlinkse-, extreemrechtse- en Palliewapprotesten en altijd als het Oud & Nieuw betreft. Daarnaast verkeert de hoofdstad natuurlijk al jaren in een permanente gezagscrisis, iets wat de burgemeester van Amsterdam Femke Halsema begin deze maand ogenblikkelijk ontkende, terwijl delen van haar stad nog smeulden.

Het ontkennen van een gezagscrisis is de middelmatige bestuurder eigen omdat toegeven de touwtjes niet zo strak in handen te hebben als gehoopt, afbreuk doet aan de eigen geveinsde voortreffelijkheid. Dat daarmee onvermijdelijk het eigen gezag ondergraven wordt, heeft gek genoeg geen consequenties. Drie gezichten die deze week in het oog sprongen.

De Nationale Ombudsman is van de Hoge Colleges van Staat de meest tot de verbeelding sprekende. Hij is namelijk volstrekt eigen baas, niemand kan hem voorschrijven hoe hij zijn werk moet doen en hij heeft maar één opdrachtgever en dat is de burger. Nobody fucks with Reinier van Zutphen. Behalve… eerdergenoemde Femke Halsema.

Er gebeurde dinsdag iets geks met een 'pijplijnactie'

Misschien ligt het aan het tijdstip dat niemand van de Tweede Kamercommissie Buitenlandse Zaken reageert op de opmerkelijke uitspraak van minister David van Weel (VVD) in de video hierboven. Het is dinsdagavond even na achten in de Groen van Prinstererzaal. Van Weel is daar voor het commissiedebat over de Raad Buitenlandse Zaken eind deze maand; het maandelijks overleg van hem en zijn Europese collega’s in Brussel. Nadat Stephan van Baarle het DENK-stokpaardje over het op sanctielijsten zetten van ‘gewelddadige kolonisten die Palestijnen aanvallen’ en het weigeren van Israëlische ministers heeft bereden, reageert de minister van Buitenlandse Zaken met een verhandeling over het Schengen Informatie Systeem (SIS). Dan volgt uit het niets een opmerking over een door een EU-lidstaat op deze opsporingslijst gezette luitenant-kolonel van het Oekraïense leger die Van Weel tóch tot Nederland toeliet 'om te vertellen over een actie die hij had uitgevoerd op een pijplijn'. Wut?

Uitgeschreven zegt Van Weel: "Wat wij gedaan hebben met die twee Israëlische ministers, is ze SIS-signaleren. Dat zijn geen sancties, maar dat betekent dat ze Europa niet meer binnenkomen. Overigens is ook dat niet waterdicht. Omdat niet alle landen dat hebben onderschreven, kan een individueel land een uitzondering maken op een SIS-signalering. Dat hebben wij recent gedaan, zal ik u vertellen, voor een luitenant- kolonel van het Oekraïense leger die hierheen kwam om te vertellen over een actie die hij had uitgevoerd op een pijplijn. Om die reden was hij gesanctioneerd, of op de SIS-lijst gezet, door een ander Europees land. Daarbij hebben wij de afweging gemaakt dat wij deze meneer toch een uitzondering wilden geven voor het bezoek aan Nederland. Maar dat is wat anders dan persoonlijke sancties instellen, waardoor mensen geen bankrekening meer kunnen hebben, geen tegoeden meer kunnen hebben, inderdaad ook reisverboden krijgen opgelegd et cetera et cetera."

Van Baarle merkt de opmerking over de Oekraïense hoofdofficier niet op. Ook Derk Boswijk (CDA), Don Ceder (CU), Eric van der Burg (VVD), Simon Ceulemans (JA21), Sarah Dobbe (SP), Kati Piri (PvdAGL), Chris Stoffer (SGP) en Hanneke van der Werf (D66) – de club zit sinds 17.00 uur in het zaaltje – zeggen niets. Zelfs FvD’er Ralf Dekker – zijn partij heeft een grote interesse in alles wat met Rusland, Oekraïne en pijpleidingen te maken heeft – slaat niet aan op wat Van Weel zojuist heeft gezegd. De bewindsman beantwoordt de overige vragen en om 20.44 uur hamert voorzitter Raymond de Roon (PVV) af.  

Het is bizar dat geen van de elf Kamerleden in het zaaltje aanslaat op de woorden van Van Weel over deze mysterieuze Oekraïense luitenant-kolonel. Het woord pijplijnactie doet - terecht of niet - onvermijdelijk denken aan de aanslag op de Nord Stream-pijpleiding in 2022. En waar bestaat die SIS-signalering (er zijn verschillende) eigenlijk uit, wordt de militair gezocht of mag hij alleen de EU niet in?

En wat bedoelt Van Weel met recent? En met wie sprak de Oekraïner in Nederland, maakte hij deel uit van het gevolg van Volodymyr Zelensky tijdens zijn bezoek aan de Tweede Kamer op dinsdag 16 december? Sterker: zat de luitenant-kolonel samen met de Oekraïense president in Vak K? En de belangrijkste vraag: wélke EU-lidstaat die de Oekraïner op de SIS-lijst heeft gezet, wordt nu door Van Weel genaaid? 

Bassiehof heeft het deze week allemaal voorgelegd aan de woordvoerder van de minister van Buitenlandse Zaken. Met de antwoorden schiet het tot nu toe niet op. De laatste update is van vrijdag: "We zijn het na aan het gaan. Navraag bij onze collega’s levert vooralsnog niet veel op, zowel op basis eigen informatie als informatie in het publieke domein." De vragen over de SIS-signalering liggen bij het ministerie van Asiel en Migratie omdat zij hier verantwoordelijk voor zijn, laat de woordvoerder weten. "Ik weet nog niet zeker of zij überhaupt namen mogen communiceren over SIS-signaleringen."

Misschien moeten die ambtenaren dat dan even vragen aan de minister van Asiel en Migratie. Oh wacht, dat is óók David van Weel.

U begrijpt, dit gaat nog wel even duren. Jammer dat niemand in dat zaaltje ernaar vroeg, dat had veel tijd gescheeld. Wordt vervolgd.

Want het probleem, meneer, dat blijft

"Ik vind het heel fijn om te kunnen vaststellen dat morgen het tijdperk Wilders is afgelopen", zei Frans Timmermans dinsdag tijdens het NOS-slotdebat. Een dag later trok hij een rode lijn onder zijn leiderschap van PvdAGroenLinks. Professioneel panellid Lale Gül zette tegelijkertijd haar eigen carrière op het spel. Ze had in haar robuuste bronnennetwerk vernomen dat de PVV-leider zou vertrekken naar een Amerikaanse denktank. Het lijdend voorwerp ontkende, maar een Business Class-kijker wees erop dat paragnost Liesbeth van Dijk én dominee Gremdaat bij Harry Mens óók al gezegd hadden dat Wilders zou stoppen, dus je weet het niet. Hier het ironieteken.

Wat definieert het einde van een tijdperk? De verkiezingsuitslag wat de PVV betreft in ieder geval niet. Die 26 zetels van woensdag zijn Wilders één na beste resultaat ooit, ze schitteren tussen Wilders trofeeën van 2010 (24 zetels) en de 37 stoeltjes van 2023 in.
En wanneer begon dat Wilders-tijdperk eigenlijk? Als VVD-fractiemedewerker in 1990, In de Utrechtse gemeenteraad, bij zijn installatie als Kamerlid in 1998, de eerste strubbelingen met de VVD in 2002/2003, De Breuk in 2004 of pas in 2006 met de eerste 9 PVV-zetels?

En dan is er nog het tijdperk Wilders dat er nooit geweest is. De droom (die iedere politicus van enig formaat heeft) om minister-president te worden, werd tijdens de vorige formatie ruw verstoord toen Wilders zich door zijn gesprekspartners liet dwingen – afgelopen campagne gaf hij toe dat dat een cruciale fout was – afstand te doen van het premierschap. Een kabinet dat zijn naam had gedragen had er misschien nu nog gezeten. Maar Wilders kreeg niet de kans zich op dat vlak te bewijzen.

Dat bewijzen Dieuwke Wynia en Harry Pettit

Nadat voormalig De Wereld Draait Door-eindredacteur Dieuwke Wynia afgelopen vrijdag een update gaf - hierin meldt ze dat haar stalkende financieel directeur ook andere vrouwen heeft lastiggevallen en dat de huidige BNNVARA-directie pas na inmenging van vrouwenrechtenprogramma Vandaag Inside via een assistent (!) contact opnam - viel Bassiehof iets op aan haar eerdere vernietigende substack. In een toegevoegd naschrift staat:

“In 2023 vertelde ik dit verhaal over seksueel grensoverschrijdend gedrag bij DWDD aan leden van de Commissie van Rijn, Mariëtte Hamer, (sinds april 2022 Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld), en Professor Femke Laagland (hoogleraar arbeidsrecht, Kroonlid bij de SER en tegenwoordig lid van de Raad van Toezicht van BNNVARA). Zij zijn er niet op teruggekomen, ook niet na de publicatie van het rapport.”

Voormalig PvdA Kamerlid en oud-informateur Hamer is niet alleen MeToo-czar maar bekleedt ook een belangrijke functie binnen PvdAGroenLinks. Enkele weken terug stond Hamer namelijk samen met voormalig GroenLinks leider Bram van Ojik op het podium tijdens het partijcongres in Ahoy. Het duo nam in Rotterdam applaus in ontvangst omdat het de commissie voorzat die het gezamenlijke verkiezingsprogramma heeft opgesteld.

Begin deze maand heette Alexandra van Huffelen op het podium van de Brabanthallen in Den Bosch de toegestroomde D66’ers welkom op háár partijcongres. De oud-staatssecretaris is sinds november vorig jaar landelijk voorzitter van D66. In februari dit jaar werd Van Huffelen tevens bestuursvoorzitter van de Nijmeegse Radboud Universiteit. Daar zorgt docent sociale geografie Harry Pettit al enige tijd voor onrust door zijn bemoeienissen met gewelddadige pro-Palestina acties en buitenissige berichten op sociale media. Een breed gedeelde petitie deze week, die Van Huffelen cum suis vraagt aangifte tegen haar medewerker te doen, ziet het lijdend voorwerp bijvoorbeeld als een handige namenlijst voor de tribunalen die hij voor ogen heeft.

Stop de Claudia de Breijisering

Het kwartje valt bij Jimmy Dijk aan het eind van de donderdagochtend als Geert Wilders hem tijdens het Elsfestdebat erop wijst dat de toon van de SP’er wel erg schril afsteekt bij iemand die - in tegenstelling tot de PVV-leider zélf - weigert een verklaring tegen rechts-extremistisch geweld te ondertekenen. De gewezen kartonsnijder beseft dat hij zich lelijk in de hand heeft gekerfd en dat zint de explosieve Groninger allerminst. Dit zal hem en de rest van zijn socialisten niet nog een keer overkomen, besluit hij. Dijk richt zich tot Kamervoorzitter Martin Bosma:     

“Even een persoonlijk feit: vanaf nu gaat de SP geen één statement meer ondertekenen dat uit deze Kamer komt. Ik ben die statements helemaal beu. Het zijn politieke trucjes om elkaar op sociale media de maat te kunnen nemen. Ze vertroebelen dit debat. (-) Ik heb dat soort plaatjes op sociale media niet nodig, dus stop ook maar met dat soort statements. Dan is het helder vanaf nu.”

De vertroebelaar in kwestie is de recidiverende ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker. Nog geen jaar geleden had ze voorafgaand aan een Vragenuur over de antisemitische belaging van zangeres Lenny Kuhr alle fractievoorzitters een Verklaring tegen Jodenhaat proberen te laten ondertekenen. Dat was bijna gelukt ware het niet dat DENK en Forum voor Democratie weigerden daaraan mee te doen. En deze donderdag slaagt Bikker er wéér niet in de Tweede Kamer achter zich te verenigen met een krabbel.

Timmermans ruikt kans

*flats* Daar deed de Godin van de Ironie zaterdagmiddag een poepje op het hoofd van Forum voor Democratie-fractievoorzitter Lidewij de Vos, mede-ondertekenaars Geert Wilders (PVV), Caroline van der Plas (BBB) en voorstemmers VVD, SGP en JA21. Binnen 48 uur na het aannemen van de motie die oproept tot het aanmerken van Antifa als terroristische organisatie, veranderden extreemrechtse voetbalhooligans Elsfest op het Malieveld in een veldslag. Rellen die zich daarna verplaatsen naar het D66-partijbureau en het Binnenhof (waar ruim vier jaar geleden al was afgehamerd maar goed).

“Trumpiaanse toestanden, gevoed door politici die angst en verdeeldheid zaaien”, twitterde de leider van PvdAGroenLinks (mag je ook al niet meer zeggen) Frans Timmermans alras. De leiders van bovengenoemd rechts blok namen tegelijkertijd op X ferm afstand van de gebeurtenissen. Ze hadden er sowieso weinig mee te maken: alleen PVV en FvD waren uitgenodigd om te spreken maar die bedankten. De enige soort-van politici op het podium waren BVNL-voorman Wybren van Haga en zijn nummer 3 Harm Beertema (oud-PVV’er/NPO-bestuurder). Benieuwd wat BVNL in de volgende peiling doet.

Terwijl de schermutselingen in de Hofstad nog gaande waren, kondigde Timmermans in een nieuw bericht met veel voorhoofd aan komende week een debat over ‘extreemrechts geweld’ te willen voeren. Een verfrissend voorstel uit die hoek want een keertje niét over Gaza vergaderen is altijd plus 1. Timmermans zal met dat debat ongetwijfeld weer een rode lijn willen trekken in de hoop wat beweging te krijgen in zijn eigen electorale flatline: in de Peilingwijzer ligt zijn partij ondanks de dubbele val van het ruziekabinet al het hele jaar dood in het water. Met de verkiezingen in zicht is het logisch dat Timmermans het over extreemrechts tuig wil hebben.

Remarkable

In de hausse aan NSC-nieuws afgelopen week (Palmen terug in het kabinet, Van Vroonhoven niet op de kieslijst die ook nog eens gegijzeld bleek door het partijbestuur) sneeuwde een opmerking over Caspar Veldkamp onder. Donderdag werd bekend dat Nederland een groep Gazanen heeft laten invliegen. Eén van hen is “””journalist””” Achmed Abu Artema die de terreuraanvallen van Hamas op 7 oktober 2023 een remarkable achievement noemde. In het Nieuwsuur-artikel waar GS naar linkt valt te lezen: “Zonder er ruchtbaarheid aan te geven, regelde voormalig NSC-minister Caspar Veldkamp van Buitenlandse Zaken de komst van de Palestijnen naar Nederland.” Een opmerkelijke prestatie van de man die zélf wegvluchtte van zijn verantwoordelijkheid door de ministerraad uit te lopen toen het erop aankwam en daarmee het toch al demissionaire kabinet opnieuw ten val bracht.

In het permanente BuZa-liveblog – in de lucht sinds de Hamas-aanvallen - valt te lezen dat de 13 Gazanen in kwestie op de Nederlandse lijst stonden. Die lijst werd kort na 7 oktober 2023 opgesteld en bevat de namen van mensen met een Nederlands paspoort, hun 'kerngezinsleden', lui met een Nederlandse verblijfsstatus (maar gek genoeg toch op vakantie in Gaza dus) en andere Palestijnen over wie de IND in het kader van gezinshereniging een positief besluit had genomen. In mei werd bekend dat bijna alle 160 mensen op deze lijst waren teruggehaald naar Nederland.

Maar deze Nederlandse lijst blijkt dus op wonderbaarlijke wijze te groeien. Dat komt omdat een deel van die 13 Palestijnen hier terecht zijn gekomen na een uitnodiging van het Amsterdamse onderzoeksinstituut Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS), vijf zijn studenten met een beurs van de Universiteit Maastricht en eerdergenoemde Artema is in Nederland terechtgekomen op uitnodiging van De Correspondent.

Waar is het zelfvertrouwen gebleven

Raar bericht van het Kabinet van de Koning afgelopen maandag. De moedige vorst ontvangt ten paleize premier Dick Schoof, Kamervoorzitters Jan Anthonie Bruijn (VVD) en Martin Bosma (PVV) en chef Raad van State Thom de Graaf (D66). Niet alleen de congruentiefout in het gebruik van het voornaamwoord ‘zij’ om het kabinet aan te duiden in de laatste zin (SCHANDE, RVD!) valt op, vooral het tijdstip is merkwaardig. Normaal ontvangt koning Willem-Alexander zijn ‘vaste adviseurs’ ná het debat over de val van een kabinet. Hij wordt dan bijgepraat over hoe Tweede Kamer en demissionair kabinet met elkaar verdergaan, zo ging het ook in juni na de val van de regering Schoof. Gesprekken die nu dus twee dagen vóór het debat over de Ontstane Politieke Situatie plaatsvonden. Dat was niet het enige opmerkelijke. Er werd maandag in de media ook gesproken over een terugkeer van Herman Tjeenk Willink (83) als verkenner, de vorming van een kabinet van nationale eenheid door eveneens hoogbejaarde oud-ministers en een terugkeer van het staatshoofd in de formatie. De enige die in de buurt kwam van zakendoen was ChristenUnie-voorvrouw Mirjam Bikker waarover zo meer.

Toch vindt Frans de Fantast zichzelf premierwaardig

Het interview in EW deze week met PvdAGroenLinks-leider Frans Timmermans is door de vaandelvlucht van het NSC-smaldeel uit het demissionaire kabinet-Schoof ondergesneeuwd. Jammer, want de kop alleen al is goud waard: “Er is geen reden om mij als premier te vrezen.” Een komische aanhef, want er zijn legio redenen om Timmermans als minister-president juist níét te vertrouwen. Zijn huichelachtig karakter is de voornaamste reden. Denk aan Timmerfrans’ leugens over het MH17-drama of bedrieglijke gedraai in het JSF-dossier. Recenter is zijn plotselinge maar vooral ongeloofwaardige metamorfose tijdens het tumultueuze partijcongres in juni. Daar op het podium in Nieuwegein transformeerde Timmermans van ambassade-kanselierszoontje tot een jongen van de straat. Deze week In EW doet Frans de Fantast er een schepje bovenop, bij de tweede vraag al serveert hij een verzinsel: “Nou ja, ik ben zelf de architect van de deal die in 2016 is gesloten is (sic!) met Turkije.”

Al oogt de DENK’er betrouwbaarder dan de CDA’er

"Sapristi!", driesvanagte Bassiehof donderdag rond het middaguur. Was vorige week nog de vraag of Henri Bontenbal fatsoenlijk genoeg zou zijn om PvdAGroenLinks uit te sluiten, maakt zijn adjudant Derk Boswijk enkele uren voor het Gaza-debat bekend dat het CDA na decennia gedraaid is: de christen-democraten willen “””Palestina””” erkennen. Een overduidelijke handreiking naar de roodgroene extremisten van Frans Timmermans met wie na de verkiezingen eind oktober mogelijk geregeerd moet worden.

Een mooie opsteker ook voor Hamas: de islamitische terreurorganisatie won al aan zelfvertrouwen nadat Frankrijk – daarna gevolgd door Groot-Brittannië en Canada - hetzelfde voorstelde. Ze kunnen zich in de tunnels onder Gaza nu extra in de moordenaarshanden wrijven: ook die Nederlandse Derk ‘Kleine Kissinger’ Boswijk bewijst dat een slachtpartij in Israël aanrichten loont.