Ayatollaahtje leef je nog?

(Dit is liveblog 3, teruglezen in 1 en 2) 

Wat een week mensen, en het is pas zaterdag. Vanochtend werden we wakker met het nieuws van Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Donald Trump sprak het Amerikaanse volk toe om ze over de aanval te informeren, en riep tegelijkertijd het Iraanse volk op in opstand te komen tegen het regime, zodra de aanvallen voorbij zijn. Er zijn verschillende militaire doelen geraakt, van het verblijf van ayatollah Khamenei is een deel vernietigd en hoe het met de bewoner ervan is, blijft onduidelijk. De speculaties in Israëlische media dat hij is omgebracht blijven hardnekkig, al beweerde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken tegen NBC dat 'voor zover hij wist' zowel de ayatollah als president Pezeshkian nog in leven was. Vervolgens meldde de Iraanse staats-tv dat Khamenei binnen enkele minuten een tv-speech zou houden, maar dat is inmiddels al twee uur geleden. Het nieuwste bericht dat een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken nu tegen de BBC zegt dat hij niet in de positie is om te zeggen of Khamenei wel of niet leeft. Dat klinkt niet alsof hij ieder moment een vlammende speech gaat houden om zijn strijders een hart onder de riem te steken. Onduidelijk dus. Ondertussen schiet Iran wild om zich heen, niet alleen op Israël maar ook op Bahrein, Koeweit, Qatar en de VAE. Het is vooralsnog een hoop rook en weinig vuur, maar in Dubai is het Palm Hotel geraakt met een Shahed drone, terwijl ook in Bahrein berichten doorgekomen van getroffen gebouwen. Ondertussen meldt Israël een nieuwe aanval op Iraanse doelen. We houden u op de hoogte.
Update 18:04 - Cijfers en video van de Israëlische luchtmacht over de aanval van vanochtend: meer dan 200 gevechtsvliegtuigen hebben meer dan 500 doelen geraakt, "grootste aanvalsvlucht uit de geschiedenis van de IAF"
Update 18:12 - Het aantal gewonden in Koeweit is opgelopen naar 12, meldt het ministerie van Volksgezondheid
Update 18:15 - Lolwut, "Israel hacked a popular Iranian prayer app to send notifications to potentially millions of phones Saturday morning urging the country’s military personnel to defect from the regime and join a fight to liberate the country", aldus bronnen van de Wall Street Journal
Update 18:18 - Het gebouw in Bahrein dat is geraakt is de Era View flat in Manama
Update 18:19 - Het Israëlische Channel 12 meldt dat de Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten nog geen airspace control hebben boven Iran 
Update 18:21 - Er is weer een nieuwe golf raketten uit Iran onderweg naar Israël
Update 18:40 - Iraanse staatszender IRIB meldt 201 doden en 741 gewonden door de aanvallen volgens de Rode Halve Maan
Update 18:43 - Vrolijke beelden uit Pakistan waar de lokale Sji'ieten de straat op zijn gegaan om het Iraanse regime te steunen
Update 18:54 - Een Israëlische luitenant-kolonel deelde zojuist een waarschuwing voor iedereen die op "het industrieterrein J" in Isfahan is, om daar onmiddellijk weg te gaan omdat er een aanval aankomt, geen verwijzing naar PN van Eyck
Update 18:59 - Whoa, Israëlische Channel 12 meldt "30 senior officials were reportedly targeted within the first 30 seconds of the attack"
Update 19:05 - Volgens staatsmedia Fars en Tasnim is Khamenei niet alleen in leven, maar leidt hij de Iraanse oorlog vanuit een veilige locatie
Update 19:10 - Video uit Iran van raketten onderweg naar Israël
Update 19:14 - Volgens Amit Segal van het Israëlische Channel 12 is Khamenei "almost certainly dead", Israël zou 30 bommen op zijn terrein hebben gegooid, en in ieder geval een minister en enkele familieleden hebben gedood
Update 19:15 - Video van een geraakt munitiedepot in Noord-Iran hieronder
Update 19:16 - Nu even niet, Pakistan en Afghanistan
Update 19:17 - Bericht van: de Houthi's, die fiere Jemenitische strijders. Ze steunen Iran en vinden dat het land in zijn recht staat om Amerikaanse bases in de regio aan te vallen
Update 19:26 - Amerikaanse beelden van EPIC FURY hieronder, VS melden: "There have been no reports of U.S. casualties or combat-related injuries. Damage to U.S. installations was minimal and has not impacted operations"
Update 19:29 - Een Iraanse bron meldt aan CNN dat het land klaar is voor een lange oorlog: "No significant damage has been done to Iran’s missile and defense capabilities, and Iran has prepared itself for a long war"
Update 19:36 - Beelden hieronder lijken gefilmd vanuit (of vlakbij) het gebouw in Bahrein dat door een Iraanse drone werd geraakt
Update 19:43 - De uitslag is binnen. Iran heeft de eerste fase van de oorlog gewonnen. Tenminste, volgens Iran: "Deputy Speaker of the Iranian Parliament says Iran has officially won the first phase of the war - IRIB" (geen idee hoe dit werkt, red.)
Update 19:45 - De echte slachtoffers zijn uiteraard: Nederlanders op vakantie in Dubai die nu niet weg kunnen
Update 19:53 - De Daily Mail heeft een video die van Trump op Mar-a-Lago zou zijn, de avond voor de aanval. Trump neemt afscheid met de woorden (en het witte petje op): "We gotta go work. I gotta go to work!"
Update 19:57 - Netanyahu (!) suggereert nu ook dat Khamenei is overleden. In persstatement: "The plan to destroy Israel no longer exists, and there is a high likelihood that the tyrant Khamenei does not either"
Update 20:05 - Woordvoerder Witte Huis Karoline Leavitt meldt: "President Trump has spoken with the leaders of Saudi Arabia, Qatar, UAE, and the NATO Secretary General Mark Rutte." Misschien heeft hij het nummer van Kati Piri niet, of haar oude nummer.  
Update 20:10 - Heeft iemand de Gasunie al wakker gebeld? 
Update 20:13 - Hierr meer over de ingewikkelde situatie bij de Straat van Hormuz, die is niet per se helemaal dicht nu, maar ook niet wat je noemt open voor business as usual
Update 20:16 - Statement Netanyahu hieronder, waarin hij dus suggereert dat Khamenei is gedood
Update 20:28 - Trump zegt in een interview met Axios dat de VS op verschillende momenten kunnen stoppen met de aanvallen. ""I can go long and take over the whole thing, or end it in two or three days and tell the Iranians: 'See you again in a few years if you start rebuilding [your nuclear and missile programs]," Trump said in a five-minute phone interview from Mar-a-Lago."
UPDATE 20:35 - 'AYATOLLAH KHAMENEI DOOD DOOR AANVAL ISRAËL' (daar verder, dit topic gaat dicht)

Deed Frans Timmermans een Halbe Zijlstraatje?

Frans Timmermans in NRC: "Netanyahu en ik hebben al heel lang een hele slechte verhouding. Ook toen ik minister was. Liep hij altijd op mij te schelden waar Rutte bij was. Dan hadden we een bezoek in Israël, en dan was het Timmermans dit, Timmermans dat."

Wouter de Winther in De T.: "De stelligheid leidt tot opgetrokken wenkbrauwen bij een aanwezige bij die ontmoeting. Toen de Nederlandse bewindslieden in 2013 op bezoek gingen in Israël en de Westelijke Jordaanoever, waren de gesprekken volgens deze bron één op één tussen Netanyahu en Rutte. Van een slechte verhouding tussen Timmermans en de Israëlische premier is niets gemerkt. Zou Timmermans opnieuw naar boven afronden nu hij onder druk staat?"

We hebben een G we hebben een R we hebben een E ja uiteindelijk staat er GREATNESS

Vandaag een belangrijke dag met het oog op de WERELDVREDE! Benjamin Netanyahu gaat in Washington op bezoek bij Donald Trump en zoals te doen gebruikelijk rond de ideeën, plannen en voorstellen van Trump is de uitkomst volstrekt onvoorspelbaar. Inzet is natuurlijk vrede: er ligt een plan van 21 punten op tafel om te bespreken. De punten variëren van het vrijlaten van alle gijzelaars en tegenprestaties ('Once all the hostages have been released Israel will release 250 life sentence prisoners plus 1,700 Gazans who were detained after October 7') tot de ontwapening en totale ontbinding van Hamas. Gaza-Rivièra wordt een plek zonder Hamas: "Safe passage to other countries would be facilitated for Hamas members who choose to leave." Enfin, Netanyahu zal een tweestatenoplossing niet accepteren en Hamas (ook niet de meest betrouwbare onderhandelingspartner) heft het plan nog niet eens onder ogen gekregen. Desalniettemin meldt Axios dat er in de inleidende beschietingen progressie is geboekt en dat: "The U.S. & Israel are very close to an agreement on Trump’s plan to end the war in Gaza." GREATNESS mensen. GREATNESS. We trappen af om 17.00 uur Nederlandse tijd. Gauw oplossen die oorlog, want dan kan China beginnen.

Maar wat zal kabinet Schoof hiervan vinden?

De Israëlische premier Netanyahu zou vanavond opdracht hebben gegeven om de Gazastrook volledig te bezetten. Dat vermoedelijk in een allerlaatste poging om de gijzelaars vrij te krijgen. The IDF currently holds control over approximately 75 percent of the Gaza Strip, but under the new plan, the military would be expected to occupy the remaining territory as well — bringing the entire enclave under Israeli control. It is unclear what such a move would mean for the Strip’s millions of civilians and humanitarian groups operating in the enclave, zo meldt The Times of Israel. De beelden van de uitgemergelde gijzelaar Evyatar David (24) die afgelopen dagen naar buiten kwamen schokten Israël en - als het goed is - de gehele Westerse wereld. Dat het mogelijke besluit hierna komt, is daarom geen al te grote verrassing. Met Hamas onderhandelen is immers onmogelijk gebleken. Ook de Amerikaanse gezant Steve Witkoff erkende dat en daarom mag worden aangenomen dat de Amerikanen Netanyahu in dezen andermaal zullen steunen. Ynet meldt zelfs dat Trump al groen licht heeft gegeven. Volgens Reuters vindt er morgen pas een kabinetsstemming plaats over het plan. Het nieuws komt ook nadat juist bekend werd dat 550 Israëlische oud-commandanten van verschillende veiligheidsdiensten in een brief opriepen tot een einde van de oorlog en daags na een historische oproep van de Arabische Liga aan Hamas om de wapens neer te leggen. Rest de vraag: WAT DOET KABINET SCHOOF?

Lijkt ons: geen goed idee

We kregen een tip van een bezorgde burger uit Helmond, die toen hij vragen had over het vervangen van zijn kliko stuitte op een wel heel bijzonder antwoord van een afval-ambtenaar met de naam Jeroen van Helmond. De naam van de ambtenaar zou in ieder ander geval al genoeg zijn voor een heleboel vragen (zoals: 'Heten alle medewerkers van de gemeente Helmond 'Van Helmond'?', 'Worden die medewerkers allemaal zo geboren in een soort incestueuze ambtenarenfamilie of wordt iedereen die een baan krijgt bij de gemeente Helmond gedwongen zijn naam te veranderen naar 'Van Helmond'?', 'Mag je als je 'Van Helmond' heet ook bij, bijvoorbeeld, de gemeente Raamsdonksveer werken? Of wordt dat dan voor iedereen te verwarrend?', red.) maar de duivel zat hem in dit geval in de FOOTER, de standaardtekst waarmee iedere mail wordt afgesloten. Daarin staat onder de gebruikelijke informatie namelijk de zin 'Is er een verschil tussen NETANYAHU en HITLER, vraag ik me af...'. Nou, wij de proef op de som nemen en een vraagje over afvaldingen in Helmond sturen naar het betreffende adres en INDERDAAD, deze Jeroen van Helmond van Helmond sluit daadwerkelijk IEDER MAILCONTACT af met deze overpeinzing over de premier van Israël. Toch grappig dat het globaliseren van de intifada blijkt te beginnen bij de afdeling Afval & Reiniging van de gemeente Helmond. Free Free Palestine, dood aan Israhell en denk om het GFT!

Welkom in de gekte

Het is natuurlijk weer extreem onsamenhangend maar de Verenigde Staten gaan wel / niet / wel / niet / wel / niet / WEL meer wapens aan Oekraïne leveren. Dat heeft president Donald Trump gezegd en is inmiddels ook verklaard door het Pentagon: "At President Trump's direction, the Department of Defense is sending additional defensive weapons to Ukraine to ensure the Ukrainians can defend themselves while we work to secure a lasting peace and ensure the killing stops." Vorige week communiceerde het Amerikaanse ministerie van Defensie nog de wapenleveranties te zullen stoppen, waarna Kiev meteen hard werd geraakt door de Russen. Ook vannacht was het flink raak, met hevige droneaanvallen op Odessa en Kharkiv. Ondertussen belt Trump zich helemaal een ongeluk: met Vladimir Poetin, met wie hij 'helemaal niet blij is', en met Volodymyr Zelensky. Op een persmoment in het Witte Huis zei Trump dat Oekraïne wapens moet hebben om zichzelf te kunnen verdedigen tegen de steeds zwaarder wordende aanvallen van de Russen. In maart liet Trump nog weten de militaire steun aan de Oekjes te zullen pauzeren. Ach, volgende week, dan roept-ie gewoon weer wat anders!

Z'n uitspraken over Oekraïne deed Trump tijdens een ontmoeting met Benjamin Netanyahu, bekend van die andere oorlog, die op bezoek was in het Witte Huis. Dat brengt ons op Israël en Gaza: Netanyahu heeft Trump genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Tijdens een diner overhandigde hij hem een brief met de nominatie. "O, thank you very much. Wow", aldus Trump, die tijdens het persmoment het belang van een staakt-het-vuren benadrukte. Voor Bob Vylan en vlaggenzwaaiers op Down the Rabbit Hole was het in ieder geval wél een mooie nacht, want bij een hinderlaag door Hamas zijn vijf IDF-soldaten gedood en tientallen anderen gewond geraakt.

Geopolitiek, soms net vriendjespolitiek

Natuurlijk, we moesten allemaal een beetje gniffelen om de slijm-appjes van Rutte aan Trumps adres, en de vredespresident te overstaan van de wereld 'Daddy' noemen heeft iets pathetisch, maar dit is diplomatie, het doel heiligt de middelen, en het doel werd bereikt. 

Afijn, Netanyahu en Trump zijn gabbers, en eerstgenoemde is nooit te beroerd dat te benadrukken. Neem deze verjaardagsboodschap, elf dagen geleden. "You've been an extraordinary friend to the Jewish state and to me personally. We've known each other for many years." Tegen Bibi loopt in Israël nog steeds een waaier aan corruptierechtszaken, die door covid en de oorlog met Hamas vertraging opliepen, maar nu gewoon doorgaan - ook na het huzarenstukje van de afgelopen twee weken. Over het onderzoek naar hem zei Netanyahu eerder: "They took our lives and ruined them", en "You have put me through hell." Afijn je zou denken dat die Israëli's dat allemaal prima zelf kunnen oplossen, maar daar is Trump het niet helemaal helemaal niet mee eens. "Bibi Netanyahu’s trial should be CANCELLED, IMMEDIATELY, or a Pardon given to a Great Hero, who has done so much for the State." Tja - zo kun je er natuurlijk ook naar kijken.

Normaal gesproken een podcast over het persoonlijke, het politieke, het professionele, het pietluttige en het potsierlijke, maar vandaag even alleen over de situatie in het midden-oosten

Want ja, Israel heeft vannacht het nucleaire programma van Iran onthoofd en diverse hoge Iraanse piefen (waaronder de leider van de Revolutionaire Garde) uitgeschakeld, en dit is nog maar het begin - operatie Rising Lion gaat hoogstwaarschijnlijk meer dan twee weken duren. Veel dus om te bespreken, vandaag een keertje zonder gewaardeerde collega Zorro, maar mét Timon Dias (Spartacus, foreign desk GS) en geboren Iraniër Keyvan Shahbazi, die door het regime werd gemarteld, naar Nederland vluchtte en hier uitgroeide tot bestsellerauteur (en eerder dit jaar al eens aanschoof in De GeenStijl Podcast). Over de rol van Netanyahu, die na het drama en de vernedering van 7 oktober in korte tijd Hamas en Hezbollah decimeerde, en nu hard op weg lijkt hetzelfde te doen met het Iraanse regime. En over hoe reëel het door ons kabinet zo gevreesde risico op escalatie in de regio eigenlijk is. En over nog veel meer natuurlijk.

Dit noemen ze: impact

Van 's ochtends heel vroeg tot vanavond laat ging het in de Israëlische media alleen maar over de demonstratie op het Malieveld tegen Israël. Het was Katja Schuurman dit, Dinand Woesthoff dat, Eric Corton zus en Carice van Houten zo. De Israëlische Vandaag Inside ging eigenlijk alleen maar over hoe indrukwekkend de aanwezigheid van Floortje Dessing en Anna Drijver was. En u weet. Als de machtige hand van BN'ers het wil, dan staat gansch het raderwerk stil, dus het lijkt erop dat Netanyahu eieren voor zijn geld heeft gekozen: het Israëlische kabinet heeft besloten weer hulpgoederen tot Gaza toe te laten. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe of wat ("Aid will be channeled through several international organizations until the new aid mechanism begins operations on May 24, two senior Israeli officials said. However, other officials denied this, claiming that no aid would be sent to Gaza through existing mechanisms, but only through the new mechanism.") maar ja, als je de hete adem van Dolf Jansen in je nek voelt, moet je snel schakelen. Hoe dan ook, mensen die niet doodgaan van de honger, altijd goed. Nu maar hopen dat Hamas er geen misbruik van maakt.

Roepnaam 'Gideon's Chariots'

Ja, en dit wordt mogelijk ook meteen het slotoffensief. Vorige week waarschuwde Netanyahu Hamas nog: "The rules are about to change very soon," en dat binnenkort lijkt zo'n beetje nu te zijn. Minister van Defensie Katz kondigde aan: "The operation is intended to defeat Hamas and bring about the release of all the hostages. We will act with great force to destroy all of Hamas’s military and governmental capabilities (...) From the moment the maneuver begins, we will act with great force and will not stop until all objectives are achieved." Gideon's Chariots wordt niet mals: de IDF is van plan om volledige 'operationele controle' te krijgen over de Gazastrook, en die controle voorlopig te behouden ook. Burgers zullen worden verplaatst richting Rafah; daarna zal worden geprobeerd af te rekenen met overgebleven Hamasstrijders en waar mogelijk gijzelaars te bevrijden. "One thing will be clear: there will be no in-and-out," aldus Netanyahu eerder. "We'll call up reserves to come, hold territory - we're not going to enter and then exit the area, only to carry out raids afterward. That's not the plan. The intention is the opposite of that."
Update 13:19 Katz: Hamas wil na begin Gideon's Chariots plots weer onderhandelen over gijzelaars.