Bassiehof – Mysterie van David van Weels Oekraïense ‘pijplijnactie’ opgelost

Maar één vraag staat nog open

Weet u nog, die terloopse opmerking van David van Weel (VVD) tijdens een commissiedebat begin dit jaar? Hij zei dat hij een Oekraïense officier voor een bezoek aan Nederland had toegelaten terwijl deze op een EU-opsporingslijst stond. Een niet nader te noemen EU-lidstaat had de militair op deze Schengenlijst geplaatst omdat hij betrokken was bij een mysterieuze ‘pijplijnactie’. Maar de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken had daar dus lak aan. Bassiehof spitte verder en concludeerde dat het moest gaan om de Oekraïense drone-commandant Robert ‘Magyar’ Brovdi, de Droezjba-pijplijn die van Rusland via onder meer Oekraïne naar Hongarije, Slowakije en Tsjechië loopt en dat de EU-lidstaat in kwestie Hongarije was. Van Weels ministerie verkoos echter te zwijgen en weigerde verdere vragen te beantwoorden.

Dat laatste was FvD’er Pepijn van Houwelingen uiteindelijk (zijn bejaarde fractiegenoot Ralf Dekker die aanwezig was bij het overleg met Van Weel had zitten slapen) ook niet ontgaan. Dat werden Kamervragen dus die afgelopen donderdag, na lang wachten, door Van Weels opvolger als minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) werden beantwoord.

Wat blijkt: de theorie klopt. Van Weel doelde inderdaad op de Oekraïense aanval in de zomer van vorig jaar op een Russisch pompstation van de pijpleiding. De operatie die werd geleid door Brovdi die vervolgens door Boedapest op de EU-opsporingslijst (Brovdi’s reactie: Steek maar in je reet) werd gezet. Die ‘signalering’ had moeten voorkomen dat de Oekraïner met Hongaarse wortels de EU binnen kon komen.

Brovdi was echter door het Verenigd Koninkrijk en Letland uitgenodigd voor een overleg in Nederland. De drie landen maken deel uit van de Drone Capability Coalition die drones ontwikkelt voor Oekraïne. De Schengenregels staan volgens het kabinet toe dat een lidstaat in uitzonderlijke gevallen toegang mag verlenen aan iemand die door een andere lidstaat als gesignaleerd is aangemerkt. En zo geschiedde dus.

Inmiddels is er meer aan de hand met dezelfde Droezjba-pijplijn. Hongarije ligt op het moment - net zoals vorige keer - weer overhoop met de EU over geld voor Oekraïne. Het Oekraïense gedeelte van de olieleiding werd in januari geraakt door Russisch vuur. Kiev heeft moeite de zaak weer aan de praat te krijgen, waardoor Hongarije minder olie krijgt. Boedapest vermoedt kwade opzet en dreigt daarom de nieuwe lening van 90 miljard aan Oekraïne te vetoën. De EU probeert te bemiddelen door de Oekraïners te bewegen EU-inspecteurs bij de pijplijn toe te laten maar die weigeren dat.

En dan zijn er volgende week zondag ook nog eens verkiezingen in Hongarije. Het wordt spannend of Viktor Orbán na 16 jaar (langer dan Rutte!) zijn premierschap moet inleveren. Temeer daar hij dik bevriend is met de gestoorde Russische dictator Vladimir Poetin en Moskou Orbán met zijn campagne helpt. Het is trouwens nog maar de vraag of uitdager Peter Magyar zich op het gebied van Oekraïne inschikkelijker zal tonen.

Terug naar Van Weel. Helaas blijft onduidelijk WAAROM hij zo omfloerst die halve onthulling in dat Kamerzaaltje deed. Hij reageerde nota bene op een vraag van Stefan van Baarle (DENK) die het slechts had gehad over het plaatsen van Israëlische politici op dergelijke EU-lijsten. Was Van Weel in al zijn enthousiasme over de streek die hij Hongarije had geleverd per ongeluk te loslippig of was het een bewussie? Ondergetekende kreeg geen antwoord op die vraag over het motief van de minister en Van Houwelingen stelde hem helaas niet.

Het Europees Project gaat immer met hoogdravendheden gepaard. Eurofielen als Frans Timmermans, Laurens Dassen en menig D66’er hebben de mond vol over de EU als waardengemeenschap, Europese solidariteit en de strikte eerbiediging van het internationaal recht. Maar als het erop aankomt is ook de EU slechts een plat spel van belangen en partijen die elkaar naaien wanneer het ze zo uitkomt.

Dat mag geen verrassing heten want zo rolt de polletiek nu eenmaal, nietwaar. Maar het was makkelijker te verteren geweest als Van Weel gewoon het héle verhaal had verteld. Of een van de Kamerleden in dat zaaltje hem ógenblikkelijk had gevraagd waar meneer de minister het eigenlijk over had. En waarom.