Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend

UWV: Kroniek van een faalfabriek, deel 27 – Van faalproject naar faalfabriek

Dit is deel 27 van het feitenfeuilleton UWV: Kroniek van een faalfabriek. Hierin beschrijft database doctor @René Veldwijk van binnenuit zijn ervaringen met het UWV. Lees HIER de introductie, inclusief een lijst met afleveringen en personages.

 Circa 2005 – medio 2008

Een organisatie die ruim 300 miljoen euro weggooit aan een geflopt automatiseringsproject heeft een probleem, maar is nog geen faalfabriek. Wat het UWV tot een faalfabriek maakt is dat mislukken de standaard is. 

Lezers van dit feuilleton zullen zich herinneren dat het UWV een mislukte fusie is van vijf organisaties die werknemersverzekeringen verzorgden. Omdat er volgens Den Haag een enorme efficiëntiewinst te boeken was, zou een kwart van UWV'ers moeten afvloeien. Maar dat plan hing op het komen tot één WW-systeem, één WAO-systeem en één Ziektewetsysteem voor het hele UWV.

Natuurlijk ontstond er een enorm gevecht tussen de fusiepartners over wiens systemen de beste waren, maar de afloop daarvan stond vast. De grootste fusiepartner, het GAK, had al zestig procent van de verzekerden onder zich. Het leek erop dat het UWV een soort GAK-in-vermomming zou worden. Gelukkig voor de andere fusiebedrijven waren de GAK-systemen zwaar verouderd. De oplossing: nieuwe systemen voor het hele UWV. De totale mislukking die dat zou opleveren definieert het UWV tot de dag van vandaag.

De eerste stap naar falen is het optrekken van het ambitieniveau. Waarom drie nieuwe systemen bouwen voor drie verzekeringswetten? De UWV-automatiseringsdivisie is die weg al ingeslagen met tientallen miljoenen investeren in verspillen aan 'Generieke Software Producten'. Waarom niet één generiek systeem voor alle UWV-uitkeringen gemaakt? Als zoiets werkt kan het UWV misschien wel fuseren met de Sociale Verzekeringsbank oprollen? De zelfoverschatting kent geen grenzen.

Generieke software vergt abstracte denkers, maar die heeft de automatiseringsdivisie plenty. Wat ze missen is inhoudelijke kennis, maar mensen met zulke kennis moet je er niet bij hebben. Als deskundigen zich met het ontwerp bemoeien leidt hun expertise tot een onvoldoende flexibel systeem, zo redeneert men. Deskundigen mogen hooguit nadenken over de werkprocessen. De deskundigen komen met een onwelkome boodschap: op allerlei plekken is er handwerk dat volledig weg te automatiseren valt. Opeens lijkt doormodderen met de GAK-systemen zo gek nog niet.

Als naam voor de bouw van het nieuwe generieke uitkeringssysteem wordt gek genoeg 'Programma WIA' gekozen, naar de nieuwe wet die de oude WAO vervangt. Omdat de automatiseringsdivisie van het UWV zelf geen systemen bouwt wordt de bouw van het WIA-systeem aan een huisleverancier gegund. Dat wordt het bedrijf LogicaCMG (nu CGI geheten). Deze keer gaat het werk niet naar India, maar wordt het Amstelveen. Een van mijn drie ingehuurde programmeurs heeft er een tijdje gewerkt. Mehdi vertelt dat hij nog nooit zoiets heeft meegemaakt: enorme aantallen aanklooiende programmeurs die voor een groot deel dezelfde software zitten te bouwen. Net als Capgemini bij de polisadministratie wordt ook CGI per uur betaald en UWV voert de regie, dus er valt ze niets te verwijten.

Medio 2006 – de polisadministratie moet dan nog ontsporen – word ik benaderd door een kennis. Bert de Bock heeft met enkele programmeurs die de UWV-systemen goed kennen software gebouwd die alle uitkeringen die het UWV verzorgt kan berekenen. Het is geen compleet systeem, maar mogelijk wel de kern van zo'n systeem. Via een collega regel ik dat Bert een demo kan verzorgen. Bert belt mij dankbaar op: iedereen was diep onder de indruk. Een paar weken later belt Bert weer. Hij heeft niets meer van het UWV gehoord en kan niemand bereiken. Ik doe navraag en hoor dat de demo inderdaad indrukwekkend was, maar dat het aan CGI is om al dan niet met Bert zaken te doen. Ik breng Bert het nieuws en vraag of ik moet uitleggen waarom hij het bij het UWV wel kan vergeten. Gelukkig is dat niet nodig. Bert heeft begrepen hoe het werkt.

Als begin 2008 onze polisadministratie draait krijg ik de WIA-ontwerpers voortdurend aan mijn bureau. Dat is begrijpelijk, want uitkeringen worden berekend op basis van de loonaangiften in de polisadministratie. Maar ze staan ook voor hetzelfde probleem als wij: uitkeringen moeten kunnen worden herberekend wanneer loonopgaven naderhand worden gecorrigeerd. Ook het WIA-systeem moet dus een total recall-systeem zijn. Ik vertel ze dat dit ook massaal zal moeten gebeuren omdat werkgevers eerdere aangiften aan de lopende band corrigeren. De ontwerpers kijken niet blij. Ik vraag of ik hun ontwerpen mag inzien en begrijp waarom. Het lijkt erop alsof ze het hele probleem hebben genegeerd en achteraf een software tooltje (voor nerds: iets als dit) tegen hun deficiënte systeem hebben aangeplakt. Het is het soort fout dat niet te herstellen is. Het WIA-systeem is morsdood.

Ik meld mijn oordeel aan Jan Moggré, de verantwoordelijke architect van de automatiseringsdivisie, maar krijg geen antwoord. Daarna meld ik het aan directeur Dirix, maar die is van de divisie Gegevensdiensten en gaat er niet over. Het WIA-project loopt als een stripfiguur dat een afgrond in rent nog maandenlang door om medio 2008 alsnog te crashen. De schade bedraagt onofficieel 145 miljoen euro, maar naar de Kamer wordt een bedrag van "slechts" 86 miljoen euro gemeld. De verantwoordelijke UWV-bestuurder, David Jongen (tegenwoordig bekend van corona) meldt dat leverancier CGI niets valt te verwijten. Omdat het verhaal gaat dat Jongen zich uitgebreid heeft laten fêteren door CGI tijdens een trip naar Bangalore zijn sommige UWV'ers boos. Ik niet. Ik weet hoe het werkt. Ook Capgemini is vrijuit gegaan met het corrupte polisadministratie-fiasco en IBM met zijn afgebrande rekencentrum. Elke leverancier die zijn UWV-dossier een beetje bijhoudt is onkwetsbaar voor verwijten en dat geldt zeker voor CGI. Enkele weken later meldt de automatiseringsdivisie dat er fors moet worden bezuinigd. Er is opeens een tekort van tientallen miljoenen op de begroting. Niemand hoeft mij nog uit te leggen waarom mijn signalen zijn genegeerd. Iedereen eet mee uit de ruif.

Met het mislukken van het WIA-project valt het UWV voor de meeste uitkeringen alsnog terug op de stokoude GAK-systemen; systemen die zijn gebouwd voor een proces waarbij uitkeringen maar hoogst zelden hoeven te worden herberekend en die dat evenals het geflopte WIA-systeem niet volautomatisch kunnen. De combinatie van de nieuwe polisadministratie en de oeroude GAK-systemen zou leiden tot een ramp. En die ramp zou op ons hoofd terechtkomen.

Naschrift: Na het, ondanks het UWV, werkend krijgen van de polisadministratie en het mislukken van het nieuwe, generieke uitkeringssysteem heeft het UWV zich vrijwel niet meer gewaagd aan vernieuwing op softwaregebied. Anno 2020 zijn bijna alle UWV-kernsystemen stokoud en vinden er hoofdzakelijk technische ingrepen van beperkte omvang plaats aan deze antieke software. De automatiseringsdivisie is inmiddels machtiger dan ooit en de baas ervan spreekt lyrisch over de degelijk gebouwde GAK-systemen die volgens hem nog heel lang meekunnen.

Reaguursels

Inloggen

Alles is ingezet op RESA/FASA. Awel, met een beetje WWO (met gedecentraliseerde databases uit de oudheid) en UZS nog hier en daar. 135 koppelingen tussen de applicaties, met de bijzonder accuraat gevulde database van de Gemeenschappelijke Verwijs Index (GVI) uit 1994 als bron voor stromen als detentiemeldingen (stopzetten/minderen uitkering bij detentie) en loonbeslag (beslaglegging op uitkering bij niet betalen zorgpremie). Dat alles op software stacks uit met hoofdzakelijk datering tussen 1994 en 2009.

frummel | 30-03-20 | 11:11

Ik heb een tijdje voor een commercieel softwarebedrijf gewerkt. Hun bestaande software was aan modernisering toe, dus alles moest worden herschreven. Helaas was het de originele programmeurs expliciet verboden om commentaar in de source te zetten. Reden: de antieke PDP's hadden maar 4K RAM en de software liep in een interpreter omdat de code self-modifying was. Dat kon je dus niet compileren. De programmeurs moesten toen aan de ouderen op de helpdesk vragen wat de software precies moest doen, want de managers hadden geen flauw idee en de oude programmeurs waren met pensioen. De managers wisten alleen dat de herbouw binnen een jaar klaar moest zijn. Dat lukte natuurlijk nooit, dus een handige manager verzon een oplossing. Na een jaar werd de software 'klaar' verklaard en was de rest 'onderhoud' waar geen einddatum op zat. Het grootste deel van de programmeurs zat full-time handmatig databases te converteren omdat er continu databasemodificaties nodig waren. Niemand wist immers hoe de originele software werkte, en wat er precies opgeslagen moest worden. Wat ook niet hielp was het feit dat het bedrijf XP's in gebruik nam, en direct na de hardwareupgrade had een privacybewuste manager hoogstpersoonlijk de disc packs van de oude PDP's met een hamer aan gruzelementen geslagen. Daarom kan ik redelijk goed inschatten hoe de situatie bij het UWV was/is. Lachen kon je alleen naderhand, maar het was wel afzien toen. Mogelijk heb ik al eerder delen van dit epistel geschreven, maar het was zo'n intense ervaring dat ik hetzelfde verhaal steeds weer anders vertel. Het (weliswaar sporadische) fysieke geweld van sommige programmeurs tegen de opjaagcultuur zal ik maar niet in detail beschrijven. Nou klein stukkie dan. Elk jaar op 31 december kwam een bepaald ministerie met nieuwe vergoedingsregels. Die moesten dan op 1 januari met terugwerkende kracht bij de eindafnemers geïmplementeerd worden, want de ingangsdatum van de nieuwe regels lag in het verleden. Onder de hoogst mogelijke stress werken terwijl in de kantine ernaast gezopen, geschreeuwd en gelachen werd om het oude jaar uit te luiden. Verzoeken om stilte werden beantwoord met geschreeuw en beledigingen. Dat was een mooie tijd. Maar niet voor degenen die moesten werken.

Nivelleermarionet | 30-03-20 | 04:53

Onvoorstelbaar dat er reaguurders zijn die erop aandringen om deze buitengewoon gedetailleerde opsomming van duizenden belangwekkende feiten spoedig te beëindigen. Dit is zo'n unieke serie, nooit eerder vertoond. Hulde aan René Veldwijk.

hoogstetijd | 30-03-20 | 03:25

Mag hij nou gewoon ruim een half jaar op een a website klagen over een voormalig opdrachtgever waar het hem niet gelukt is om processen te verbeteren? #gefaaldheeft

zakkewasser | 30-03-20 | 01:46 | 2

Ja, dat mag hij. Graag zelfs. En mensen die hun eigen naam niet eens kunnen spellen, zijn helemaal af. #gefaaldheeft

hoogstetijd | 30-03-20 | 03:26

@hoogstetijd | 30-03-20 | 03:26: Nee niet als hij jaren op uur tarief heeft lopen graaien... dat zijn miljoenen die hij "verdient" heeft.... dan heb je een geen pakje boter op je hoofd maar de hele eu boterberg

Hellsmurfje | 30-03-20 | 10:41

Een dagelijks linkje in de twitter stream van de deelnemende partijen moet toch wat reacties los kunnen maken. Tot nu toe blijft het stil. Dat zwijgen zegt genoeg.

Frau Merkel | 29-03-20 | 23:00

Ik zal tot een minderheid behoren hier maar ik lees dit feuilleton elke week graag.

petersteenkamp | 29-03-20 | 22:33 | 3

Je bent niet de enige. Ik kijk er elke zondag naar uit.

postmodernismisdead | 29-03-20 | 22:59

@postmodernismisdead | 29-03-20 | 22:59:
Kijk er ook naar uit. Ik schrijf mijn eigen numerieke software en geen haar op mijn hoofd die daaraan denkt om dat aan IT-ers uit te besteden.

Enrique C | 29-03-20 | 23:57

Ik vind het ook een heerlijk feuilleton. In tegenstelling tot het bankblog.

el jefe | 30-03-20 | 08:58

Er is een faalfabriekenfabriek: het Haagse buitenaardse beleid dat er al minstens 20 jaar vanuit gaat dat fusies enorme efficiëntiewinst kunnen boeken. Even een grove schatting: in 50% van de grote overheidsfusies (incl institutenlandschap) kreeg je een ramp die, afhankelijk van de speling van het lot, een tijdje door bleef etteren of direct al in elkaar stortte. Ik ken tenminste drie grote gevallen waar het is blijven etteren in een soort zombie-achtige re-run. Het UWV monster is er één van en daar bovenop zijn er gevallen waar het nog wel draait maar kwaliteit of output nog maar een fractie is. En dan maar zich afvragen waarom de burger zo vervelend doet steeds!

GeenAccount | 29-03-20 | 22:33

Ook commerciële bedrijven kennen dit soort faalhazerij,

CarelJan7937 | 29-03-20 | 21:31 | 1

O ja? Welke dan en hoe kan het dat ze dan nog niet failliet zijn?

Graaier | 29-03-20 | 21:59

Zou graag een flow diagram zien... een geheugensteuntje zoals U wilt. En met welke programmeertalen en system werken ze? Dataschuivers... Cobol? Zoals bij de banken?

Enrique C | 29-03-20 | 21:26 | 2

Ik heb daar ooit nog cobol geleerd in '95. Heel handig.

feiten_en _cijfers | 29-03-20 | 22:13

@feiten_en _cijfers | 29-03-20 | 22:13: in een ziekenhuis patiënten registratie systeem...1974.

jumboat | 29-03-20 | 23:51

En dat zonder verantwoording af te leggen.

ZZP-er | 29-03-20 | 21:15

Andermans geld over de balk smijten, dat kan iedereen.

ZZP-er | 29-03-20 | 21:14

Dit verhaal staat niet op zichzelf maar is een afspiegeling van alle overheidsreorganisaties.
De haat en nijd, de bureaucratie, de onwil, de officieze kanalen, de ego's, de vetragingstactieken, de externe deskundigen, ontbreken van elke vorm van controle, ik kan nog wel even doorgaan.
Ik heb namelijk zelf ook zoiets bij eenoverheidsinstantie meegemaakt.

ZZP-er | 29-03-20 | 21:12 | 3

het is geen haat en nijd, het is onwetendheid en het genot van een goed betaald baantje zonder verantwoording en verder nog het totaal verkeerd omgaan met risico's.

watergeus | 29-03-20 | 21:53

Het heeft een naam: No Skin in the game.
Lees het gelijknamige boek van Nassim Taleb.

postmodernismisdead | 29-03-20 | 23:03
-weggejorist-
zaadkanarie | 30-03-20 | 08:43

Lieve Geen Stijl - ik weet het inmidels wel. Het UWV is een faalfabriek.
-
Maak mij maar wakker als er kamervragen van komen.

bisbisbis | 29-03-20 | 21:00 | 2

Hallo: wakker worden slaapkop.

ZZP-er | 29-03-20 | 21:07

Maar je snapt het nog steeds niet.

ZZP-er | 29-03-20 | 21:12

Lessons learned: gewoon doorgaan met ponskaarten tot pak 'm beet 2100. Toch mooi om te zien dat alles nog goed gekomen is.

Sitting_targets | 29-03-20 | 20:56
-weggejorist-
Janpoepeenuitje | 29-03-20 | 20:48 | 1

Weten jullie nog van die tijd dat het bestaan van dit feuilleton het grootste probleem was?

skoftig | 29-03-20 | 20:47 | 2

Ik denk er met weemoed aan terug. Het lijkt nog maar zo kort geleden.

MickeyGouda | 29-03-20 | 20:50

Daarvoor hadden we nog een patatbakkende fopturk. Je zou 'm bijna terugwillen.

elfenstein | 29-03-20 | 21:03

Wat een gejank elke week van mijn collega-reaguurders. Als je het niet leuk vindt dan skip je dit item toch gewoon?

Tarrelhapper | 29-03-20 | 20:46 | 2

Het is eigenlijk 1 van de grootste schandalen überhaupt. Lekker erop los falen, bakken vol met geld verstoken en de mensen die er van afhankelijk zijn zijn juist de armste, meest weerloze figuren. In vroeger tijden had hier best een kabinet over kunnen vallen. Ik lees het wel, al was het maar om te kijken hoe diep het konijnenhol nou eigenlijk is.

elfenstein | 29-03-20 | 21:06

Ik beeld mij in dat Rian van Rijbroek straks nog een rolletje in dit feuilleton krijgt.

Guillermo | 29-03-20 | 20:42 | 2

Ja he? We hopen op iets met veel schunnige sex en cyberaliens.

elfenstein | 29-03-20 | 21:07

@elfenstein | 29-03-20 | 21:07: Voyager was de slechtste versie van Star Trek, maar Seven of Nine maakte veel goed.

threeheadedmonkey | 29-03-20 | 21:10

Dit doet me toch iedere week terugverlangen naar die Turk met frietaspiratie.

Juffrouw op de fiets | 29-03-20 | 20:34

Het RIVM verdient een eigen feuilleton... Falen is daar zeker de standaard. Wanneer wordt dat beloond?

BRR76 | 29-03-20 | 20:31 | 3

Daar zeg je wat, een actuele faalfabriek. Ik ben wel voor.

suscrofa | 29-03-20 | 20:38

Inderdaad, ik wilde dat ook schrijven. En het leger, Buitenlandse zaken, DNB, Sociale Zaken, de Politie, Brandweer (niet alleen Amsterdam), etc.

Rest In Privacy | 29-03-20 | 20:39

@Lt. Hubert | 29-03-20 | 20:39: dan zal ik moeten stoppen met werken ,anders is het allemaal niet meer tevolgen zo veel faal , je wordt bang om hun adminstratie te recht te komen

Banenenrepubliek | 30-03-20 | 05:01

Ik ben erg benieuwd naar de rol van oud minister Bruins.

Kaas de Vies | 29-03-20 | 20:30 | 1

Die had in 2008 / 2009 een job in de privé.

Guillermo | 29-03-20 | 21:05

Hoeveel delen komen er nog? Dat vraag ik niet omdat ik er zo naar uit kijk.

BotteKop | 29-03-20 | 20:25

Coronacrisis lijkt me een mooi moment om deze slaapverwekkende serie ( die ook in een drieluik had gepast) af te kappen en een serie te starten over de economische impact van de lockdown.

Odesa | 29-03-20 | 20:24 | 2

Daar horen we al meer dan genoeg over, denk ik. Maar van dit structuurloze shufflefeuilleton vol verbale spuitdiarree is het einde zoek.

Buridan | 29-03-20 | 20:33

@Buridan | 29-03-20 | 20:33: nee over de economische gevolgen horen we, zeker op GeenStijl, dus helemaal, helemaal niets.

Odesa | 29-03-20 | 20:42

Meer van hetzelfde.
Hoe lang gaat dit door?

Kaas de Vies | 29-03-20 | 20:21 | 8

Nuja, zonder bril is mijn attention span ook kort.

Guillermo | 29-03-20 | 20:40
▼ 5 antwoorden verborgen

REAGEER OOK

bespaartips: Energie vergelijken | Autoverzekering vergelijken | Zorgverzekering vergelijken