Kajsa Ollongren wil Thierry Baudet dood. Beetje stellig misschien. Maar hoe moet je dit citaat anders uitleggen?

We hebben Paul Rosenmöller nog vers in het geheugen, de citaten van Marcel van Dam en de teksten - in NRC - van Folkert Jensma. We zien Geert Wilders en Ayaan Hirsi Ali nog in allerijl naar safe houses gereden worden nadat Van Gogh wordt vermoord. We zien Wilders al tien, twaalf jaar omringd door bewapende beveiligers op dorpspleinen en verkiezingsbijeenkomsten. En nu moeten we Dodenlijst66-minister Kajsa Ollongren een soort Thom de Graafje horen doen, als ze zegt dat Thierry Baudet (2 zetels van de 150) een "grotere bedreiging dan Geert Wilders is". Het enige verschil: Thom de Graaf was tenminste nog gekozen. Ollongren is uit Ons Soort Mensen geselecteerd om het referendum dood te maken, “nepnieuws” te bestrijden en een sleepnet over het internet te trekken. En om democratische uitdagers te demoniseren. Misschien zegt ze vanwege dat gebrek aan democratisch mandaat wel zulke intens domme dingen. Maar mevrouw Ollongren. Nieuw is het niet, en fris al helemaal niet.

Het duurde even eer de gevraagde brief kwam (de stofzuiger had de eerste versie opgegeten?), maar Pia heeft de aanvullende toelichting op haar donorplannen naar de (gelukkig) uiterst kritische Senaat gestuurd.

In de brief (pdf) gaat ze vooral in op de rol en rechten van nabestaanden. Die krijgen meer ruimte om bezwaar te maken tegen de donatie van organen van 'hun' overledene. De MSM maken er van dat daarmee de 'scherpe randjes van de wet gevijld' zijn, maar dat is echt geen juiste weergave. Om te beginnen blijft het voornemen van Dijkstra staan dat burgers die geen actie ondernemen op hun donorregistratie, "geen bezwaar" zouden hebben, wat in haar ogen gelijk staat aan 'instemmen met actieve donorregistratie'. Dat is volgens het wetsvoorstel straks leidend voor de arts die over het bezwaar van nabestaanden moet beslissen:

"In plaats van een open vraag om toestemming aan nabestaande(n) is de standaardinstelling waarin de wetgever nu zou voorzien, dat de overledene met een geen-bezwaar registratie donor kan worden. Deze standaardinstelling wordt door de arts op gelijke wijze als een ja-registratie behandeld en is dan ook in beginsel leidend voor de arts."

Dat betekent dat, wanneer je niet hebt laten weten of je wel of geen donor wilt zijn, de arts er dus van uit gaat dat 'zwijgen = toestaan'. Maar dat is absoluut niet hetzelfde. Wie weet heeft de overledene nooit de post van Pia gehad, dat je een voorkeur kenbaar moet maken omdat anders de Staat voor je beslist dat je donor bent. Pia kon immers niet garanderen dat ze alle Nederlanders kan bereiken: "Garanties krijg je alleen op stofzuigers", was haar absurde antwoord op de grofste grondwetschending van haar wetsvoorstel.

'Overledene' is overigens ook niet correct, want donororganen worden uit levende (hersendode) lichamen gehaald, en ook 'hersendood' is iets anders dan 'dood' (en heeft in verschillende landen, verschillende definities). Maar in dit soort gevallen krijgt de arts het laatste woord, want de nabestaanden kunnen bezwaar maken maar ze hebben geen formeel vetorecht, lezen we in de brief. 

Op de Grondwetskwesties gaat Dijkstra in haar brief wederom nauwelijks in, net als tijdens het debat. De reden daarvoor lijkt ons relatief simpel: ze heeft geen goed, sluitend en onderbouwd verhaal over het stukje staatsvrij gebied waar alle burgers grondwettelijk recht op hebben. En dat komt weer omdat haar wet te veel op empathie is gebouwd, en niet op de kille ratio van de Grondwet.

De Raad van State deed zojuist uitspraak in de zaak van Stichting Meer Democratie versus minister Kafka Orwellogren, over het recht op een referendum over de afschaffing van de Wet raadgevend referendum. Uitspraak:

Daar heb je dus helemaal niks aan. Huize Donner stond vooraan om het raadgevend referendum af te zeiken & tot gevaarlijk burgergedrag te bestempelen, maar op het moment dat ze er een raadstatelijke uitspraak over moeten doen (dus zónder hun persoonlijke mening), houden ze hun klep en leggen ze het terug bij de Kamer. Wij weten wel waarom: omdat er een coalitiemeerderheid is die het raadgevend referendum stilletjes kan laten sterven, dus als Boze Ome Donner gewoon z'n laffe waffel houdt, verdwijnt die wet vanzelf. Niet geheel toevallig (zeg maar: helemaal niet toevallig) duikt de behandeling van die intrekkingswet voor de Wet raadgevend referendum ook ineens op in de Kamerplanning. In de week van 13 - 15 februari wordt een aan de burgers gegund democratisch recht weer uit ons democratische bestel geamputeerd. Dit land komt echt ernstig democratische donoren te kort nu D66 helemaal Dr. Doom is gegaan.

Reinier Ridder van Dantzig (D66), de Redder van de Amsterdamse Raad, behoedt nultwintig voor het racistische gevaar!

Is dit het begin van een cordon sanitaire?
"Ik word misselijk van wat ze zeggen, maar ik zal met hand en tand verdedigen dat ze dit kunnen zeggen, ook in de gemeenteraad. Daar beoordelen we hen op hun inbreng in het ­debat. We leven in een vrij land. Alleen ga ik niet met hen in een stadsbestuur zitten."

Namens de hele democratie, de vrijheid, het liberalisme en de Gilles de la Tourette van onze schoonmoeders: bedankt voor je opofferingsgezindheid, Reinier! Een ware martelaar van het vrije woord herkennen we uit duizenden. Eerst een complete partij als "racist" brandmerken en je daarna opwerpen als de misselijke ridder die hun recht om “racistisch” te zijn verdedigt. Chapeau, diepe buiging en succes met je eigen verhaal, als je dat ooit nog weet te bedenken vóór 21 maart.

Ondertussen, in Afrin... Door Turkije en Halbe Zijlstra gesponsorde Syrische rebellen hebben in Afrin een vrouwelijke strijder van de YPG gedood en haar borsten eraf gesneden. Klikken op eigen risico:

We lazen een tweet van Onze Man In Helopaardistan Harald Doornbos, en trokken dat ons een beetje aan: ook wij hebben bar weinig over de strijd van Erdogan en zijn Helper Jihadi's  tegen de Koerden in Afrin bericht. Terwijl die eindstrijd tussen de Turken en de Koerden toch volle bak gesteund wordt door onze vvd-MinBuZa Halbe Zijlstra. De Turken maken korte metten met hun Koerdische aartsvijanden, terwijl die dappere YPG-strijders ons en de rest van de wereld van Islamtische Staat verlost hebben. Maar Zijlstra is liever dikke diplomatieke vriendjes met dictator Erdogan ("Turkije waardeert de Nederlandse houding over de kwestie-Afrin", kots) dan met de jihadistenslachters van YPG. Dat betekent in de praktijk dat Nederland ouderwetse gedoogsteun geeft aan... Al-Qaeda achtige rebellengroepen.

Je kan niet genoeg benadrukken dat Turkije (nog steeds) een NAVO-bondgenoot is, maar ook dat de immer moreel hoogdravende Nederlandse regering te laf is om de Koerdische volkerenmoord te veroordelen. Maar goed, wat mag je überhaupt verwachten van een regering die de vórige Turkse genocide nog niet eens ambtelijk verwerkt heeft om 'm als genocide te erkennen. Ondertussen maken de Koerden geen schijn van kans tegen de Turkse overmacht ("Bergen, bergen, bergen. En YPG vechten zichzelf dood. Veel bunkers ook. Maar uiteindelijk geen kans tegen Turkse leger en proxies. Te grote overmacht. Zeker die airstrikes hakken erin", aldus Harald), liggen de dappere vrouwelijke strijders verminkt en vertrapt op de grond, worden burgers uit hun huizen geschoten, gedwongen te bekeren tot islam en dansen de restanten van ISIS  op hun lijken. Allemaal onder toeziend oog van de internationale NAVO & ons onuitstaanbare Nederlandje. 

Wil je een zure kers op de poeptaart? Nederland gaf sinds 2011 niet minder dan 60 miljoen euro aan het "rebellengebied" in Syrië. Aan jihadisten, dus. Kwam uiteraard pas aan het licht nadat Omtzigt er in dook. Meer achtergrond en reports uit Afrin e.o. bij @GissiSim, @RuwaydaMustafah, @JenanMoussa, @DefenseUnits (= YPG) en natuurlijk @HaraldDoornbos. Je begrijpt die uit machteloosheid een station blokkerende demo-Koerden toch wel iets beter nu...

LOL. Dit geloof je echt niet: Ilhan Tekir, die uit GroenLinks Gorinchem werd uitgezet vanwege vergaande Erdogan-sympathieën, duikt op als lokale lijsttrekker van... D'66 Gorinchem.

Ilhan werd in de nazomer van 2016 een landelijke rel na Erdoganpijpende uitspraken in de Azijnbode, en werd door GroenLinks gedwongen om op te rotten want hij was een verkiezingsrisico voor Jessias. Eerst nam hij zijn zetel mee, maar na de Kamerverkiezingen leverde hij die toch in dook hij ineens op als raadslid voor D'66. En nu blijkt deze Erdofan zelfs lijsttrekker voor D'66 bij de komende verkiezingen. Nou is D66 natuurlijk wel een asielzoekerscentrum voor hun eigen diversiteitswens (zie ook D'66-020, waar ze een openlijke homohater van uiterst dubieuze islamitische persuasie zij-aan-zij met LHGBTI-fundi en witte hetero-hater Jan-Bert Vroege laten flyeren alsof het de normaalste zaak van de wereld is), maar om nou meteen Erdogan virtueel in je campagneposters er bij te photoshoppen is zelfs voor hun dolende doen wel heel straf. Wie nog eens terug wil lezen hoe Ilhan 'Ik stem AK-Partij en ik snap niet waarom iedereen daar zo over zanikt" Takbir denkt over Erdogan & Nederlandistan, kan hier terecht. Maar misschien volstaat het ook om te weten dat zélfs de Amsterdamse GL-führer Rutger 'Ik marcheer mooi wél mee met de zwarthemden van Antifa tegen Annabel' Groot Wassink keihard afstand nam van Ilhan. Serieus. Waarom zijn die linkse clubs zo bloody schizofreen? (via)

Actieve donorregistratie op basis van een opt-out systeem dat van iedereen een 'ja, tenzij' donor maakt, raakt aan diepe en goed verankerde fundamenten van onze liberale grondwet. Maar het debat wordt verziekt door anekdotes en empathie.

De Staat mag haar burgers niet als lijfeigenen beschouwen en dat doet de ADR van Dijkstra wél, omdat er van burgers een actieve handeling verlangd wordt om niet automatisch orgaandonor te zijn, in plaats van een handeling om het wel te worden. Daarmee is de fysieke integriteit van de burger geen staatsvrij gebied meer en dat druist in tegen de liberale principes waar onze rechtsstaat op gebouwd is: de burger is vrij, de Staat niet zijn bezitter.

In de praktijk wordt door D'66 te weinig rekenschap afgelegd voor de effecten van actieve donorregistratie op een grote groep onverschillige, laaggeletterde en/of teruggetrokken levende burgers. Dat nog los van de misschien nog wel grotere groep van mensen die überhaupt niet eens na wil denken over orgaandonatie, of er simpelweg in de strijd tussen hart en hoofd, tussen geweten en principes, niet goed uit komt en daarom een besluit uitstelt. Al die mensen worden wat D'66 betreft gedwongen om toch een keuze te maken. Sommigen voorstanders noemen dat juist een vorm van zelfbeschikking. Los van de vraag of je mensen mag dwingen om over iets na te denken, is een gedwongen keuze over zelfbeschikking überhaupt in vrijheid te maken?

De hartkleppen van Henry the Hoover
Het informeren van alle burgers dat ze 'ja, tenzij'-donor zijn geworden als de wet wordt aangenomen, is eveneens een onmogelijke opgave. Als het de overheid in de wervingscampagnes voor pro-actieve donorregistratie al niet lukt om voldoende mensen te bereiken, hoe lukt dat dan andersom wel? Zeker met de kennis in het achterhoofd dat - volgens Dijktra - nu ook al 60% van de burgers bereid schijnen te zijn om donor te worden, maar hun aantal niet terugkomt in de registratie. Hoe kun je dan garanderen dat de 40% burgers die kennelijk geen donor willen zijn, zich allemaal zullen verwittigen van het feit dat ze zélf actie moeten ondernemen om hun donorregistratie op "Nee" te zetten, en dat de overheid tot die tijd voor hen bepaald heeft dat het een "Ja" is? Precies, dat kun je niet garanderen - en Dijkstra schoot daarin ernstig arrogant van het padje door te verklaren dat je 'alleen op stofzuigers 100% garantie krijgt'.

Hallo mevrouw Dijkstra, het gaat hier over de fysieke én geestelijke integriteit van de levens van mensen met staatsrechtelijke zelfbeschikking. Niet over Henry the fucking Hoover. Maar het Kamerlid erkent dus op voorhand al dat het de Staat nooit zal lukken om iedereen te bereiken - en dat is dan dikke vette jammer voor mensen die ineens buiten hun eigen medeweten als donor zijn geoormerkt door de overheid. Hadden ze maar een stofzuiger moeten kopen, of zo. En wie zwijgt, stemt toe volgens Pia Dijkstra - ook al zo'n uitspraak die van abjecte arrogantie getuigt, als ook van een onbegrip van de grondwettelijke principes waar zij met haar ADR de bijl aan zet.

NPO als herder van de morele kudde
Hoewel de Senaat zich star opstelt, heeft Dijkstra wel de media mee. In de publieke opinie is het allang een uitgemaakte zaak: donor worden is de nieuwe burgerplicht. De NPO wakkert die morele groepsdruk graag even aan in nieuws- en actualiteitenprogramma's. Bij DWDD kwam daags voor het Senaatsdebat het tranentrekkende pleidooi van de onvermijdelijke anekdotische patiënt aan bod, inclusief onvermijdelijke Patrick 'Donorshow' Lodiers. Bij 2DOC (ook BNNVARA) werd - misschien nog wel vileiner - gesuggereerd dat de actieve staatswerving van meer donoren in Nederland de orgaanhandel in India zou kunnen stuiten. Tweemaal een gotspe.

Ook op social media hebben voorstanders van Dijkstra's donorwet het stiltecoupésticker-effect ontdekt. Ineens meent iedereen iets te zeggen te hebben over jouw organen en jouw afwegingen. Wat een bijzondere gift was, de schenking van een orgaan, is plots een soort gegeven paard geworden. Grondwettelijke principes, de onmogelijkheid van het bereiken van 100% van de volwassen burgerbevolking, serieuze ethische, liberale en rechtstatelijke vragen over het staatsvrije zelfbeschikkingsrecht van de vrije burger stuiten op onbegrip bij veel mensen, maar niemand is te lui voor een makkelijk moreel standpunt dat met de bemoedigende ruggesteun van de groepsdruk geprojecteerd wordt op critici: 'Tegen actief donorschap? Kille egoïst!' Niet zelden worden zulke verwensingen van mensen die wél willen dat van alle burgers pro-actief een broedmachine voor organen wordt gemaakt, gevolgd door de behoorlijk koddige contradictie "Dan ook níet ontvangen!" Machtswellust zit in in iedereen, kan plots van diep komen, en uit zich bijna altijd als frustratie.

De valse troefkaart van de empathie
Het hele onderwerp wordt - geheel in de geest van de tijd - zo verdomd empathisch opgedrongen. Het gaat, aan de hand van anekdotes, louter over warme gevoelszaken als lijden, liefde en leven en daarbij staan koude marmeren principes alleen maar in de weg. In de publieke opinie is de nieuwe donorwet inmiddels het aangespoelde jongetje Aylan op het strand geworden. In zijn geval was het mantra 'Als je tegen massamigratie bent, ben je dus vóór dode kinderen die gered hadden kunnen worden. Onmens!' En zo werkt het nu met de donorwet ook: 'Als je tegen actieve registratie bent, ben je dus vóór meer dode mensen die gered hadden kunnen worden. Onmens!'

Dat is helemaal niet de kwestie. Natuurlijk is 'hoe meer donoren, hoe beter' het beste streven. En het tekort is triest. Maar waar nog niet alle opties tot donorwerving zijn uitgeput (laat staan goed zijn beproefd - waarom krijgen burgers niet standaard een donorformuliertje onder ogen als ze paspoort of rijbewijs verlengen?), is de actieve registratiewens van Dijkstra een bijna wanhopige laatste noodgreep die uiteindelijk meer kost dan ze oplevert. Maar ja: de kosten zijn gemaakt van koud marmer dat is ingebed in de zompige bodem van een muffige grondwet, en de opbrengsten bestaan uit hartverwarmende (en uiterst mediagenieke) anekdotes van onverwachte overlevers. Instant gratification versus mogelijke schade op lange termijn: als we als mens geleerd hadden ons daartegen te verzetten, zou niemand nog roken of drinken.

150 doden wegen minder zwaar dan de vrijheid van alle burgers
Toch is het donorvraagstuk geen kortetermijnkick, maar primair een fundamentele kwestie van grondrechten, bestuursethiek, verhoudingen tussen burger en staat, en diepgewortelde liberale fundamenten over vrijheid, zelfbeschikking en lichamelijke integriteit. Ingewikkeld, stoffig en ja, ook een beetje kil. Zoals dat hoort met dergelijke kwesties, waarin de emoties van de anekdote een ondergeschikte rol moeten spelen aan het ongrijpbare principe van de vrijheid, om zodoende tot de meest zuivere afwegingen te komen.

De inherente contradictie waarmee dit pleidooi vervolgens enkel kan worden besloten, is middels een smeekbede die helaas ook bijna louter als emotie kan worden uitgelegd: 

Laat de groepsdruk van de empathie alsjeblieft nooit leidend zijn bij een besluit dat op emotieloze gronden moet worden genomen. Het gaat niet om het redden van 150 mensenlevens per jaar, maar om het grondrecht van alle burgers om met rust gelaten te worden door de Staat. Het recht van alle vrije burgers in Nederland om niet te hoeven kiezen, weegt écht zwaarder dan 150 doden door een tekort aan donororganen.

Dan maar een onmens.

Orgaanhandelaar Pia Dijkstra (D'66) had het zwaar in de Eerste Kamer dinsdag. Haar verdediging van de donorwet stuitte op veel weerstand en vragen bij de senatoren. Zo veel, dat het debat volgende week verder gaat en de stemming een week is uitgesteld.

Laten we vooropstellen: in een aantal zaken rond orgaandonatie heeft Pia Dijkstra volkomen gelijk. Er zijn te weinig donoren, er zijn te veel patiënten die op nieuwe onderdelen wachten en het hele transplantatietraject kent vele verhalen van verdriet en verlies wanneer er geen nieuwe longen, nieren of hartkleppen kunnen worden gevonden. Maar de oplossing die D'66 voor staat, is een ongrondwettelijke inbreuk op de lichamelijke integriteit en de wilsbeschikking van alle Nederlandse staatsburgers.

Juist op dat onderdeel - Artikel 11 Grondwet - wist ze haar verhaal niet goed te onderbouwen. Toen er garanties gevraagd werden op goede en begrijpelijke voorlichting die alle burgers bereikt, was haar antwoord dat je 'alleen op stofzuigers 100% garantie krijgt'. Ook verwarde ze het uitblijven van een reactie van een burger op zijn of haar actieve donorregistratie door de overheid met automatische instemming, terwijl dat absoluut niet zomaar aangenomen kan worden. Beide zaken vielen verkeerd en de toch al niet positieve Senaat reageerde gepikeerd.

SGP-senator Van Dijk, fijntjes zoals alleen SGP'ers dat kunnen: "Ik kan het toch niet laten. Ik heb in mijn bijdrage even minister Borst aangehaald, en ik wil u zeker niet met haar woorden om de oren slaan, maar het grote verschil tussen haar inbreng toen en die van u nu is wat mij betreft enorm. Zij erkende juist het stukje staatsvrije sfeer, dus dat er een stukje persoonlijke vrijheid is, een eigen verantwoordelijkheid, waar de overheid niet in treedt, zeker als het gaat om zoiets persoonlijks als het doneren van je organen. Dat moet een eigen, zelfstandige keuze zijn. Juist daarom — en dat zijn niet mijn woorden, maar dat is een citaat — had zij principiële bezwaren tegen de Actieve Donorregistratie. Ik mis bij u het besef dat, ook als het gaat om klassieke grondrechten, wat juist kenmerkend is voor de liberale stromingen, we echt zuinig moeten zijn op dat stukje staatsvrije sfeer."

Er moet een brief met nadere toelichting van Dijkstra komen, en volgende week wordt het Kamerlid opnieuw aan de tand gevoeld in de Chambre de réflexion (die zich inderdaad niet politiek, maar zeer inhoudelijk reflectief gedroeg ten aanzien van de donorwet). De stemming over de nieuwe Actieve Donor Registratie (ADR) is van 6 naar 13 februari doorgeschoven.

Video met pijnpunt hieronder, stukje transcript na de breek, hele verslag hier. Cartoon: Coontje.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Even voor de zuiverheid van het debat: hoor ik de initiatiefneemster nu zeggen dat op het moment dat mensen geen bezwaar hebben, zij dat beschouwt als stilzwijgende toestemming?

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ja.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Realiseert de initiatiefneemster zich dat we dat eigenlijk niet weten? We weten alleen dat mensen hun bezwaar niet geuit hebben. Is geen bezwaar geuit voor u gelijk aan stilzwijgende toestemming?

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ja, vooral omdat de ruggengraat van dit wetsvoorstel — ik kom daar nog heel uitgebreid op terug — is dat iedereen weet wat de consequentie van niet registreren is. Dat betekent dus dat we inderdaad alle inspanningen erop moeten richten om — 100% kan je het nooit garanderen — zo veel mogelijk mensen hierin mee te nemen. Als de consequenties bekend zijn en je maakt dan nog geen bezwaar, is dat inderdaad een vorm van stilzwijgende toestemming.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Mag ik het dan iets praktischer maken? U zegt: belangrijk is om daarvan te kunnen bespreken dat mensen allemaal weloverwogen een keuze hebben gemaakt om hun keuze niet vast te leggen. Kunt u daar dan de consequentie aan verbinden dat dat pas zo is als we zeker weten, of bijna zeker weten, dat iedereen in Nederland, van die 7,6 miljoen mensen die tot nu toe hun wil niet hebben vastgelegd, een weloverwogen keuze hebben gemaakt? En daar komt natuurlijk meteen de vraag achteraan: hoe weet u dat dan?

Mevrouw Pia Dijkstra:
Je kan natuurlijk nooit zeggen dat je van 7,6 miljoen mensen, van elk individu, precies weet wat de afweging is. Wat je wel kunt regelen, is dat mensen weten wat de consequenties zijn van het niet-registreren. Daar moeten we dus alles op inzetten. Dat vind ik heel erg belangrijk. Ik heb ook al aandacht besteed aan de transparantie die bij dit wetsvoorstel veel groter is dan bij de huidige wet. Daar moeten we alles op alles zetten.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Ik ben het van harte met de initiatiefneemster eens dat we alles op alles moeten zetten om mensen zich als potentiële donor te laten registreren. Laat daar geen misverstand over bestaan. Maar voor ons is de groep waarvan we het niet weten belangrijk. Mijn fractie vindt het dan ver gaan als u zegt: dat is stilzwijgende toestemming.

Mevrouw Martens (CDA):
Even over het punt dat we alles op alles moeten zetten om mensen goed te informeren. Dat is zeker het geval; tot nu toe is ook alles op alles gezet om zo veel mogelijk donoren te krijgen. Maar er rest nog heel veel om te doen, heel veel is ook nog niet gedaan. Heel veel mensen weten er ook nog niet van. Over alles op alles zetten, zegt de regering, omdat het natuurlijk ook gaat over de wilsonbekwamen en de niet- en laaggeletterden, daar eigenlijk nog geen ervaring mee te hebben. Dus wij kunnen op dit moment ook niet waarborgen dat ons dat lukt. Hoe kijkt de initiatiefneemster daartegen aan? Welke garanties heeft zij dat het ook gaat lukken? Alle 7 miljoen is misschien wat veel gevraagd, maar toch voor een heel groot en substantieel deel van die mensen geldt: hoe gaat dat? Daar is nog geen ervaring mee.

Mevrouw Pia Dijkstra:
De ambtsvoorganger van de huidige minister zei altijd: garantie geef je op stofzuigers. Het is natuurlijk niet mogelijk om dat 100% te garanderen. Dat is uitgesloten. Dat kun je op geen enkele manier. Maar je kan wel op een gegeven moment nagaan of de kennis bij bepaalde groepen, waarvan we nu verwachten dat die daar moeilijk zal landen, wel goed landt en mensen dat wel begrijpen.

Mevrouw Martens (CDA):
Maar hoe gaat u dat dan checken? Want dat is dan cruciaal.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Dat is een uitvoeringskwestie. Daar zal de minister op in moeten gaan.

Mevrouw Martens (CDA):
Dus dat is nog niet bekend?

Mevrouw Pia Dijkstra:
Dat is nog niet bekend, nee. Dan zal er eerst geëvalueerd moeten worden. Bij de evaluatie en de onderzoeken die plaatsvinden, zul je moeten kijken aan welke criteria dat moet voldoen en of dat ook wordt gehaald. Ik kom daar later in mijn betoog nog op terug.

De heer Kuiper (ChristenUnie):
Mevrouw Dijkstra was bij artikel 11 van de Grondwet en de onaantastbaarheid van het lichaam. Ik heb een vraag straks aan de minister, maar omdat u dit nu aanstipt, wil ik die ook aan u stellen. Het grondrecht op onaantastbaarheid van het lichaam is een afweerrecht. Dat werd net al even genoemd. De overheid moet daarbuiten blijven. Hoe kan het nu dat, als mensen niets doen en als vervolgens ook onbekend is met welk motief zij onder de rubriek "geen bezwaar" staan — dus ze doen eigenlijk helemaal niets — ze dat afweerrecht eigenlijk kwijt zijn? De overheid komt dan wel degelijk in de levenssfeer van mensen. Kunt u daar eens op ingaan?

Mevrouw Pia Dijkstra:
Het is misschien goed om nog een keer te herhalen dat toen de huidige Wet op de orgaandonatie tot stand kwam, ook al is aangegeven dat een opt-outsysteem, zoals in het ADR-systeem wordt voorgesteld, binnen die wetgeving zou kunnen passen. Er is toen een hele discussie geweest of je dat moest doen. Daar zullen we nu niet verder op ingaan. Maar ik vind het wel belangrijk om ook hier weer aan te geven dat met de regeling waarover het gaat en die maakt dat dit voldoet aan de criteria die ook door de Raad van State worden gesteld, er sprake is van niet alleen een belang voor de mensen die op dit moment op de wachtlijst staan voor een donororgaan, maar dat het van algemeen belang is, of zelfs voor ieder individu van eigen belang. Ik zei al in mijn inleiding dat iedereen op enig moment in zijn leven te maken kan krijgen met orgaanfalen. De ervaring leert dan ook dat mensen graag in aanmerking komen voor een nieuw orgaan. Dus het belang van het beschikbaar komen van donororganen en de rol van artikel 11 van de Grondwet daarin, is dat het gaat om een algemeen belang. En de noodzakelijkheid wordt daarmee ook duidelijk. Ik hoop dat ik daarmee uw vraag voldoende heb beantwoord.

De heer Kuiper (ChristenUnie):
Ik begrijp van mevrouw Dijkstra natuurlijk wel dat zij dit gaat wegen in het licht van het algemeen belang. Ik weet ook dat als je artikel 11 zegt, artikel 22 ook wordt genoemd. Maar het gaat mij om de aard van dat grondrecht. Als burgers van dit land zijn we in het bezit daarvan en we hoeven er niets voor te doen om daar ten volle gebruik van te maken. Maar nu is het zo dat als je niets doet, dus niet reageert op de brieven, je bij "geen bezwaar" komt. We weten niet of dat een bewuste of onbewuste actie is van mensen. Maar dan zijn ze dus dat afweerrecht kwijt. Ik zou gewoon willen weten — ik hoop dat de minister daar ook op ingaat — of dat eigenlijk wel kan, of dit juridisch deugt.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ik heb mijn antwoord gegeven. Het is aan de minister om daar verder op in te gaan. De heer Kuiper noemde ook al even artikel 22. Het belang van het beschikbaar komen van meer donororganen wordt natuurlijk ook door de Grondwet beschermd en wel door artikel 22, waarin aan de overheid de plicht wordt opgelegd om maatregelen te treffen ter bevordering van de volksgezondheid. Dat neemt overigens niet weg dat wettelijke regels, die een inbreuk op het recht op onaantastbaarheid van het lichaam met zich mee kunnen brengen, geschikt moeten zijn — ik zeg het toch nog maar een keer — om het doel te bereiken, en niet verder mogen gaan dan daarvoor noodzakelijk is. Mijn standpunt is dan ook dat als de huidige wet wordt gewijzigd met het nu voorliggende wetsvoorstel, nog steeds aan deze criteria zal worden voldaan en eigenlijk steeds beter, want in de huidige wet nemen de nabestaanden een grotere plaats in. Ook dat kan goed gerechtvaardigd worden door het belang van het beschikbaar komen van meer donororganen, maar het is geen zelfbeschikking.

De heer Diederik van Dijk (SGP):
Ik kan het toch niet laten. Ik heb in mijn bijdrage even minister Borst aangehaald, en ik wil u zeker niet met haar woorden om de oren slaan, maar het grote verschil tussen haar inbreng toen en die van u nu is wat mij betreft enorm. Zij erkende juist het stukje staatsvrije sfeer, dus dat er een stukje persoonlijke vrijheid is, een eigen verantwoordelijkheid, waar de overheid niet in treedt, zeker als het gaat om zoiets persoonlijks als het doneren van je organen. Dat moet een eigen, zelfstandige keuze zijn. Juist daarom — en dat zijn niet mijn woorden, maar dat is een citaat — had zij principiële bezwaren tegen de Actieve Donorregistratie. Ik mis bij u het besef dat, ook als het gaat om klassieke grondrechten, wat juist kenmerkend is voor de liberale stromingen, we echt zuinig moeten zijn op dat stukje staatsvrije sfeer.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ik heb dit natuurlijk met belangstelling beluisterd en ik weet ook hoe mevrouw Borst, de toenmalige minister, daarover indertijd gesproken heeft. Dat is natuurlijk ook in de Handelingen opgenomen. Ik heb haar de laatste jaren van haar leven, nu bijna twintig jaar later maar ze nu alweer een paar jaar geleden overleden, veel gesproken, ook over deze wetswijziging. Zij gaf aan dat in die lange periode die daaroverheen is gegaan, niet het resultaat is bereikt dat men wilde en dat zij de optie om nu de wet te wijzigen, steunde. Dat is wat ik u kan vertellen.

De heer Diederik van Dijk (SGP):
Daar neem ik kennis van. U kent uiteraard wijlen mevrouw Borst veel beter dan ik, dus daar gaat het niet over. In ieder geval wil ik er de vinger op leggen dat wat toen werd gezegd, ook door de regering, dat ik die noties eerlijk gezegd nu wel mis in uw beantwoording. Maar goed, u gaat nog verder begrijp ik.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ik ga nog verder en ik kom hier ook nog op terug.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Ik denk dat we Kamerbreed het doel, het werven van potentiële donoren, delen. Maar ik wil de initiatiefneemster toch uitdagen om in zorgvuldigheid te spreken over mensen waarbij er inbreuk is op artikel 11 van de Grondwet. En dat het echt wat uitmaakt of er sprake is van mensen die geen bezwaar geuit hebben en het veronderstellen dat het dan ineens stilzwijgende toestemming heeft, omdat dat toch een andere indruk heeft in de inbreuk op artikel 11 dan dat je constateert dat mensen hun bezwaar niet geuit hebben.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Ik probeer even goed te proeven wat u daarmee bedoelt, mevrouw Nooren. U zegt: je mag het niet als een actieve registratie beschouwen. Dat is natuurlijk ook niet zo, want mensen registreren zich niet. Maar juist doordat mensen op de hoogte zijn van de consequenties van het niet-registreren, mag je dat "geen bezwaar" beschouwen als een uiting van: ik heb er geen bezwaar tegen om als orgaandonor geregistreerd te zijn.

Mevrouw Nooren (PvdA):
Zelfs in uw eigen initiatiefwet bent u zorgvuldig in uw taal en schrijft u: geen bezwaar. U schrijft niet: stilzwijgende toestemming. Dat waardeer ik zeer, want dat geeft meer aan wat het is: er is geen bezwaar en er is geen stilzwijgende toestemming. Daarin zit de veronderstelling die u in een tussenzin zegt: dat mensen goed geïnformeerd zijn. Maar we weten dat niet. We weten niet wat er in die situatie aan de hand is. In dat licht proberen we hier met elkaar een belangenafweging te maken. Hebben we zorgvuldig gehandeld? Is de voorlichting op orde? Wat mogen nabestaanden doen? Zomaar roepen dat dat stilzwijgende toestemming is, vindt mijn fractie heel ver gaan.

Mevrouw Pia Dijkstra:
Dat begrijp ik en spreken van het zomaar roepen dat er stilzwijgende toestemming is, is ook niet helemaal terecht. Dat roep ik niet zomaar. Wat we natuurlijk wel regelen in dit wetsvoorstel, is dat er ofwel een actieve ja geregistreerd is of dat er staat dat er geen bezwaar is gemaakt. En er is natuurlijk altijd de rol, en daar komen we ook nog uitvoerig op terug, van de nabestaanden, als zij aannemelijk maken dat er geen sprake is geweest van een op de hoogte zijn van de betekenis van die consequenties, als zij dat kunnen uitleggen.

Mevrouw Martens (CDA):
Mag ik nog even wat vragen naar aanleiding van artikel 11? De Raad van State heeft gezegd, en zo is het ook: je mag een inbreuk plegen op artikel 11 als die voldoet aan de criteria noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit. Dat zei initiatiefneemster ook. Maar toen kwam er een tussenzin. De initiatiefneemster legde uit over de noodzaak. Daar heb ik in deze Kamer eigenlijk geen misverstand over gehoord. Maar de conclusie leek al getrokken te worden dat er daarmee ook geen probleem zou zijn. Ik denk dat het een heel snelle conclusie zou zijn dat daarmee geen inbreuk zou zijn op artikel 11, omdat dat juist vraagt om aan al die criteria te voldoen. Alleen ten aanzien van het eerste, noodzaak, is geen misverstand. Het is aan ons om verder te bepalen of aan al die andere criteria ook in voldoende mate voldaan is. Dus de conclusie dat het automatisch daarmee voldoet, klonk mij erg snel in de oren.

VOLLEDIG TRANSCRIPT: HIERRR.

NPO Nepnieuwsuur (u weet wel, die geslepen Sleepwetpropagandisten) hadden maandag een "cyber expert" om de DDoS-aanvallen op banken & belastingdienst te duiden. Maar: helemaal niemand met ICT-kennis, kent haar. Had Nieuwsuur een fake expert in de studio?

Als zelfs de immer beschaafd-terughoudende Brenno al full pull trololo doet, gaan we toch ff terugzoeken. En inderdaad, heel cyber pardon, ICT'end computerland ROFLOL'de & WTF'te over ene Rian van Rijbroek. Door Nieuwsuur werd ze geïntroduceerd als een 'cyber-expert' die gehackt heeft voor overheidsdiensten (yeah, right, alsof zo iemand dat ooit op tv zou zeggen), waarna ze met een groot schot hagel op de drie boosdoeners Iran, Rusland & Noord-Korea schiet als samenwerkende daders van de DDoS-aanvallen op Rabo, ABN & Belastingdienst. Traceability van een DDoS? Bijna 0. Probability van zo'n trio-hack? Minder dan 1. Bewijs? 0. Maar zolang Ze Rusjuns genoemd worden, krijgt je bij Nieuwsuur alle ruimte om de zielloze televeekijker in de Matrix te houden.

Daarna vertelde ze op televee dat banken-apps eigenlijk heel onveilig zijn terwijl absoluut niet waar is. Maar wat haar vooral weggaf als n00b, was dat ze duizend keer 'cyber' zei en dat is het toverwoord voor consultants met blauwe pakken en bruine schoenen, subsidiegraaiers & computerkwakzalvers in de ambtelijke ICT, maar /geen/ computer keyword dat hackers & code monkeys ooit gebruiken. Althans niet buiten de context van een cynische grap over consultants met blauwe pakken en bruine schoenen, subsidiegraaiers & computerkwakzalvers in de ambtelijke ICT.

Ook toevallig: Van Rijbroek heeft net een boek uit met PvdA-econoom Willem Vermeend. Op Computable staat over haar te lezen: "Ze zou [volgens haar uitgever] binnen die wereld Wonder Woman worden genoemd omdat ze de meest geavanceerde systemen wist binnen te dringen. Onder het schuilberoep van fotomodel zou ze allerlei geheime opdrachten uitgevoerd hebben voor bedrijven en veiligheidsdiensten." Onderaan op die pagina staat dat de comments zijn uitgezet wegens nepreacties, afkomstig van 1 IP-adres. Op managementboek.nl zijn de reviews hyperpositief en - oh toeval - allemaal in vergelijkbare bewoordingen.

Right. Een vers boek dus. Zou ze daarom "ineens" in de NPO-klapper zitten? Ze zat ook in NPO Dit is de Dag en dat was ook niet best. Nieuwsuur lijkt inmiddels elke verwijzing naar Van Rijbroek van de voorpagina van hun site ge-dev/null'ed te hebben, terwijl andere items van maandag en vorige week daar nog wel te zien zijn. Something's Phishy!

Volgens EenVandaag zit de SP in de lift nu Lilian Marijnissen de scepter van Emile Roemer haar vader heeft overgenomen, maar gaat het eigenlijk wel zo goed met de Socialisten? De afgelopen jaren was het kommer en kwel bij de tomatenplukkers.

Het rommelt bij de SP. Middenpartijen als D'66 en vvd melden stijgende ledencijfers (en FvD is in 1 jaar door de 20k), maar ondanks de implosie van de PvdA blijkt er na een cijfercheck bij de SP ook flink de klad in te zitten: min 13.500 in tien jaar.

Eerst werd Ron Meyer partijvoorzitter omdat het bestuur dat wilde. Daarop ging het ervaren (en sympathieke) Kamerlid Sharon Gesthuizen, zijn enige tegenkandidaat, met slaande deuren weg bij de SP. Schrikbewind onder Jan Marijnissen, autoritair bestuur, geen ruimte voor kritiek, schreef ze in een alles onthullend boek. Daarna stapte "tussenpaus" Emile Roemer vrij plotseling opzij als fractievoorzitter, om ruimte te maken voor de troonopvolging door Lilian Marijnissen, die pas net een paar maanden in de Kamer zit.

Deze maand werd Ron Meyer herkozen als voorzitter. Hij was de enige kandidaat, en kreeg toch maar 80% van de stemmen (beetje weinig voor een vooraf al afgehamerde socialistische verkiezing, nietwaar? Onder de 101% tel je meestal echt niet mee). Die stemmen werden uitgedeeld door SP-leden die voor het eerst stemrecht hadden over hun voorzitter. Slechts 2500 leden namen de moeite in deze fopverkiezing-met-1-kandidaat te stemmen, en daarvan wekte 20% dus de suggestie géén nieuwe termijn voor Meyer te blieven. Een week later werd bekend dat SP-veteraan Harry van Bommel (18 jaar in de Kamer!) zijn lidmaatschap wilde opzeggen. Zijn verklaring: Te weinig zelfkritiek over de slechte verkiezingsuitslag (van 15 naar 14 en dat ondanks de implosie van de PvdA), en over 'de ledenleegloop van 2000 mensen in 2 jaar'.

Geen tweeduizend, maar vijfduizend in twee jaar
Die ledenleegloop viel ons ook op. Ron Meyer zou van de SP de grootste ledenpartij maken. Is niet bepaald gelukt. Na de monsterwinst in 2006 groeide de SP boven de 50.000 leden, de derde van het land na PvdA en CDA. Maar daarna, onder Roemer, die immer met de ijzeren hand van Marijnissen boven het hoofd zijn werk moest doen, verloor de SP maar liefst 13.500 leden. Dat is ruim een kwart ten opzichte van tien jaar eerder: van 50.444 op 1/1/2009 naar 36.948 op 1/1/2018 is een verlies van bijna 27 procent en zo erg was het zelfs niet bij de PvdA: daar zijn tussen 1/1/2009 en 1/1/2017 ook ruim 10.000 leden vertrokken, een verlies van ruim 18 procent. In de afgelopen twee jaar, sinds Ron Meyer partijvoorzitter werd, verloor de SP bovendien niets 'slechts' tweeduizend, maar netto bijna vijfduizend leden.

Gesthuizen vertrok omdat de partij(top) weigerde te democratiseren, en omdat de SP-agenda niet breder werd opgesteld om meer mensen te bereiken. Haar pogingen om dat los te wrikken leverden wel eerst een verrassende 41% van de stemmen op in de strijd met Meyer om het voorzitterschap. Kennelijk worden haar opvattingen breed gedeeld. Van Bommel levert nu zijn partijkaart in, mede omdat er met die stroming in de partij niets is gedaan. 

Kiezers lopen over naar de "racisten" van de PVV
Eind 2015 klaagde SP-platform Socialisme.nu al over de leegloop en gesloten luiken bij de partijtop, waarbij geconstateerd werd dat de PVV veel SP'ers naar zich toe wist te halen. (Ook FvD, met haar melange van EU- en migratiekritiek, kan ondanks het wat elitaire karakter inmiddels misschien best op wat overlopende SP'ers rekenen.) De conclusie op Socialisme.nu dat ze die overloop aan zichzelf te danken hebben omdat de SP "het racisme van de PVV vrij spel heeft gegeven" is onzin. Je jaagt mensen niet bij de PVV weg door ze als "racisten" te brandmerken, je wint mensen bij jezelf terug door het islam- en migratievraagstuk op je eigen agenda te zetten zonder te veel vastgezogen te blijven in het eenkennige 'vluchtelingen zijn lief'-mantra. Arbeiders aan de onderkant, dé doelgroep voor de SP naast oudere minima, hebben daar namelijk vaak een heel ander beeld bij (en zijn die constante loze racismeverwijten ook wel eens een keer beu). Het zijn bovendien dezelfde mensen die enerzijds bang worden gemaakt dat robots hun baan overnemen, en anderzijds steeds het neoliberale globaliseringsverhaal uit Brussel horen dat er meer migratie nodig is om de onderkant van de arbeidsmarkt aan te vullen. Waar blijft hun baan dan, vragen zij zich af, en waar is de partij die daarvoor strijdt?

Helaas. Die zijn binnenskamers en achter gesloten deuren in kleine kring te druk met kwesties van troonopvolging en consolidatie van hun kadermacht om zich al te veel van de kritiek aan te trekken. En de leden blijven ondertussen maar weglopen. Applaus voor jezelf!