Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend

UWV: Kroniek van een faalfabriek, deel 55 – Een publiek profiel en een parlementair onderzoek

Dit is deel 55 van het feitenfeuilleton UWV: Kroniek van een faalfabriek. Hierin beschrijft database doctor @René Veldwijk van binnenuit zijn ervaringen met het UWV. Lees HIER de introductie, inclusief een lijst met afleveringen en personages.

2011 - 2013

Al voordat wij eind 2011 de strijdbijl met het UWV begraven, ben ik een nieuwe weg ingeslagen. Mijn aandacht verschuift van het UWV naar de epidemie van automatiseringsdrama's bij de hele overheid. Die zijn niet te missen, maar er wordt nauwelijks over geschreven. Het UWV mag groot en meeslepend zijn, maar staat niet op zichzelf.

Wat sterk bijdraagt, is wat ik in 2010 aantref bij een ander groot overheidsproject: de modernisering van de bevolkingsadministratie. Ik zie daar veertig automatiseerders in een jaar lang vrijwel niets produceren, zelfs geen ontwerpen. Het project is nog geen 40 miljoen groot (het zal 105 miljoen worden) maar falen is nagenoeg gegarandeerd. En waar het UWV nog een nieuw systeem bouwde wordt er hier een oud, bestaand systeem herbouwd. Zelfs dat kan onze overheid niet meer. Het is deprimerend.

Er is tot 2012 maar één gezaghebbende stem die misstanden aan de kaak stelt in de pers. Professor Chris Verhoef heeft in de journalistieke diversiteitsklappers rolodexen het rijk alleen; zijn elektronische ego wall getuigt ervan. Verhoef zorgt ervoor dat overheidsfalen zowel een gezicht krijgt als een schadebedrag. Dat bedrag zit ergens tussen de vier en vijf miljard euro per jaar. Zelfs voor mij is dat een ongeloofwaardig hoge schatting, maar Verhoef heeft het alleen over projecten. Neem je ook zombiesystemen als werk.nl, die het officieel doen maar nauwelijks in de lucht te houden zijn, dan is vijf miljard per jaar een heel bescheiden schatting. Neem je de helft van die vijf miljard als vermijdbaar (automatisering is moeilijk, ook buiten de overheid) dan tikken we als Nederlanders jaarlijks pakweg 150 euro af aan verspild belastinggeld.

Ik ga Verhoefs miljarden niet tegenspreken, maar mijn activiteiten zijn ook grotendeels (niet helemaal) 'ondergronds' geweest. Ondertussen spreek ik geregeld met journalisten. Met een ervan, Jan Tromp, heb ik een uitgebreid achtergrondgesprek. Hij vraagt of hij er een interview van mag brouwen. Ik ga akkoord. Op zaterdag 15 oktober 2011 staat het in de Volkskrant. 'Bij de overheid zitten ict-kneuzen' is de kop. Het leidt tot bescheiden ophef en tot een tweede naam in de rolodexen.

Journalist Jan Tromp behoort tot de zwaargewichten in zijn vakgebied. Dat hij zich verdiept in een verschijnsel waarvoor het publiek weinig belangstelling heeft is geen toeval. In de Tweede Kamer leeft breed het ongenoegen over de eindeloze serie automatiseringsfiasco's. Al ruim voor het gesprek met Tromp vertelt onze lobbyist Marcel Kummel dat er een parlementair onderzoek in de lucht hangt, na de parlementaire enquête het zwaarste controlemiddel waarover de Kamer beschikt. Het kan volgens Kummel haast niet anders of de UWV-polisadministratie wordt dan onderwerp van onderzoek. De reden is simpel: het is ons lobbywerk rond de Eenduidige Loonaangifte geweest dat de Kamer in beweging heeft gezet.

Als aan het licht komt wat er zich bij het UWV rond de polisadministratie allemaal heeft afgespeeld, dan kan het niet anders of er gaan echt zaken veranderen. Driehonderd miljoen euro weggepist belastinggeld, de corruptie van de geheime Capgemini-mol Cees B., de bizarre deals met IBM en de brand in het IBM-rekencentrum, het bedrog van Ketenmanager Franke, de stille oorlog tussen het UWV en de Belastingdienst, de krankzinnige organisatie van het UWV zelf, het is een mer à boire voor Kamerleden.

Ik vraag lobbyist Kummel om te kijken of ik op de een of andere manier bij de onderzoekscommissie kan aanhaken. Dat ik voor het UWV werk is geen probleem, want dit gaat over een andere UWV-divisie, over het verleden en over de handelwijze van mensen die, op Diantha C. na, allemaal bij het UWV zijn vertrokken. En mocht het wel botsen dan zeg ik het UWV en mijn nieuwe 'zakenvrienden' Bruins, Haverkamp en Maatman gedag. 

Ik besluit dus om vol te gaan voor de publiciteit. Het is nu of nooit. En ik zie niemand die in de positie is om de vinger op de zere plek te leggen. Professor Verhoef is als academicus bepaald geen insider. Ik ben dat wel, en bovendien ben ik opgeleid als organisatiekundige. Dat is niet uitzonderlijk, maar mijn vakgenoten zijn ambtenaren, zzp'ers of werkzaam bij een softwarehuis of een adviesbureau. Die passen er wel voor op om hun mond open te doen, ook omdat de meeste automatiseerders die voor de overheid werken weinig connecties met het bedrijfsleven hebben. Ik zit in een unieke positie. De collega's in ons kleine bedrijf staan achter mij. Ik ben na bijna twintig jaar ondernemen financieel fully loaded (naar mijn eigen normen dan) en dus niet chantabel. En ik denk dat ik snap hoe het werkt: niet de incidenten, niet de poppetjes, maar het zichzelf steeds herhalende patroon. Ik bestudeer het al jaren van binnenuit, eerst om te overleven en nu ook uit warme wetenschappelijke belangstelling.

De voor mij logische stap is om niet af te wachten wat de Tweede Kamer gaat doen, maar zelf actie te ondernemen. Op advies van mijn journalistenvriend Siebe Sietsma benader ik een uitgever met het voorstel om een boek te schrijven over de wantoestanden bij het UWV. Na één gesprek krijg ik direct een contract ter ondertekening toegestuurd. Ik schrik ervan en besluit om als test eerst een voorwoord te schrijven. Binnen een halve dag tik ik zes kantjes A4 uit. Als ik het nalees schrik ik van mijzelf. Het voorwoord leest als een afrekening met ex-ketenmanager Franke en ex-UWV-bestuurder Jongen. Het is precies wat ik niet wil: schrijven over poppetjes. Ik heb mijn ervaringen van de laatste vijf jaar duidelijk nog niet verwerkt. Ik cancel het project 'boek'.

En dan komt Marcel Kummel met het grote nieuws: Er komt definitief een parlementair onderzoek naar het mislukken van grote automatiseringsprojecten. En deze 'Tijdelijke commissie ICT-projecten bij de overheid' die het onderzoek gaat uitvoeren zal zich laten ondersteunen door externe deskundigen. En doctor Veldwijk wordt één van die ondersteunende deskundigen. Kummel vertelt ook wie de commissie gaat leiden: VVD'er Ton Elias is de gelukkige. 

In gedachten trek ik de champagne open. Ik krijg de kans om de Kamer te helpen om grip te krijgen op een van de grootste lekken van belastinggeld. Ik heb nooit iets verkeerds gedaan en ik voel mij nergens schuldig over, maar ik ben wel een van de grootste winnaars van de perverse praktijk van publieke automatisering. Met liefde besteed ik de rest van mijn carrière aan het bestrijden van de uitwassen ervan. En nu komt deze gouden kans op mijn weg.

Reaguursels

Inloggen

Nu weet ik wat ik zondag gemist heb, de faalfabriek. Liep al de hele tijd nerveus heen en weer en wist niet waarom. Zouden dat ontwennings-verschijnselen zijn?

jan huppeldepup | 02-11-20 | 21:14

Bedankt Heer Veldwijk.

Gokmaar | 02-11-20 | 21:06

Als we dat hele UWV zouden opdoeken, en al die ambtenaren direct van een uitkering voorzien, zijn we onderaan de streep minder geld kwijt, dat is de bittere realiteit. Er blijft zelfs genoeg geld over om die incidentjes van onwettige uitkeringen te blijven blussen, en de criteria te versoepelen. De kosten baat analyse laat geen spaan heel van deze faal fabriek.

deugallergie | 02-11-20 | 20:54

Heerlijk de soap rondom de BPR. dat wordt smikkelen en smullen vooral om dat menig software leverancier voor de gemeentelijke overheid dit totale falen niet in Den Haag durfde te halen maar direct bij de eerste afnemers namelijk de gemeenten.

PRLG, Centric, Vicrea, en Gouw hebben zich enorm verrijkt aan het amateurisme van de gemeentelijke ICT. Dankzij de vendorlocks (afgesproken is dat men communiceert via Stuf berichten zodat PRLG met centric kan praten en Centric weer met gouw) Alleen is er niet gesproken over de Stuf dialecten zodat je van Centric eerst een koppeling a xxxx Euro moet kopen om een simpel stuf berichtje van PRLG te kunnen ontvangen en verwerken.

Een kleine gemeente betaald makkelijk tussen de 75 a 100 euro per jaar aan software per inwoner om een basis administratie te faciliteiten. Dan hebben we het nog niet over data opslag, verwerking en beveiliging.

muggetje | 02-11-20 | 19:56 | 3

Geen idee waar je het over hebt... wat is een Stuf bericht? Enzovoort. En je bericht staat vol spelfouten, faciliteiten moet faciliteren zijn, voorbeeld.
Je hebt een kroon gekocht dus ga jezelf maar modereren.

Analia von Solmsch | 02-11-20 | 21:08

@Analia von Solmsch | 02-11-20 | 21:08: Leuk dat je het vingertje priemt richt de reaguurder, grappig dat er tegelijkertijd 4 vingers naar jezelluf (ja, is spelvoud) wijzen. Dat je "geen idee hebt" toont aan dat je de materie, het aandachtsgebied en de machinaties van leveranciers en afnemers klaarblijkelijk niet kent. Da's op zich niet erg, wel triest om een ander te verwijten wat je zelf niet snapt. En niet weten wat een StuF bericht is ? Dat kan natuurlijk maar binnen 2 tellen kan je favo zoekmachine er meer over vertellen. Doe jij vooral nog effe geen kroon, je hebt nl. nog wat stappen te maken.

Grijskijkert | 02-11-20 | 23:07

@Grijskijkert | 02-11-20 | 23:07: dank je, typen op een mobiel blijft gewoon k. En ja ik had mijn reactie misschien een keertje kunnen nalezen.

muggetje | 02-11-20 | 23:40

Ah, daar istie al. Ik was al bang dat ie niet meer kwam. Gelukkig. Dit is altijd het Geenstijl hoogtepunt van de week...

RedBill | 02-11-20 | 19:05

Kan niet wachten op het volgende deel.

ademende aarde | 02-11-20 | 18:00 | 2

Ik ook niet.

Zoveel onwil en incompetentie blijft mij verbazen.

Wijze uit het Oosten | 02-11-20 | 18:44

Dat had ik wel bij elke aflevering van Eren, de zoon van de frietboer. Dat was nog ruim voor het coronatijdperk.

AdPatat1960 | 02-11-20 | 20:43

5 miljard per jaar is te weinig om de sukkels in de TK in beweging te krijgen. Kan Veldwijk niet bij FvD of PVV op de lijst? Eerder gaat er niets gebeuren. De sukkels in de TK houden zich de godganse dag bezig met twatter en kleurtjes, maar hun werk doen zit er niet in. Een paar uitzonderingen daargelaten.

Frau Merkel | 02-11-20 | 18:00 | 1

Goed plan.

ademende aarde | 02-11-20 | 18:01

Succes René and kick some ass!

pibasso | 02-11-20 | 17:52

Voor iemand die effectiviteit hoog in het vaandel heeft staan is die veldwijk ook niet kort van stof.

miko | 02-11-20 | 17:37

ik heb de vorige 54 afleveringen gemist, kan iemand mij eens bijpraten?

small_town_dude | 02-11-20 | 17:37 | 2

Jawel. Overheid en ICT is geen gelukkig huwelijk. Soms gaat het wel goed, maar meestal niet. Vaak is dit niet de schuld van iemand, hooguit van de ander. En het kost best wel veel geld.

Quib | 02-11-20 | 17:43

Die 5 miljard aan jaarlijkse schade...

Is dat inclusief vermijdbare werkloosheid door slechte matching? Elk bedrijf kent wel afdelingen met onvervulde vacatures. Het wil het UWV ook maar niet lukken om mensen massaal om te scholen, ook daar zit een gemiste kans. Onder de streep verliest Nederland daarmee haar concurrentiepositie, omdat we een steeds grotere kudde schapen voortslepen.

Feynman | 02-11-20 | 17:34 | 2

Moet je vooral 500 nieuwe schapen per week importeren.

Glasgow Argus | 02-11-20 | 17:38

Iemand die alleen via werk.nl een baan probeert te vinden zou ik niet vermijdbaar werkloos willen noemen.

ZonderNaam | 02-11-20 | 17:45

Is Ton de broer van Bruls?

Trumme | 02-11-20 | 17:27 | 1

Een verre nicht.

Kuifje-naar-Brussel | 02-11-20 | 17:28

ik zou anders als cybercrimineel het gezegde ik vreet je met huid en haar op bij Ton Elias toch wel letterlijk nemen.
Nobody fucks with Ton. elias ook trouwens.

miko | 02-11-20 | 17:27

Ik wacht op het UWV.

Poesman | 02-11-20 | 17:15
-weggejorist-
Aatje | 02-11-20 | 17:14 | 2

Na het vallen van de naam Ton Elías zou ik niet gelijk aan champagne denken....

ZonderNaam | 02-11-20 | 17:12 | 6

Ik zou bij Ton elias het zelfde roepen als bij dat PVDA baleinen ding.
There she blows

miko | 02-11-20 | 17:22
▼ 3 antwoorden verborgen

Het mag dan wel lijken dat de ict bij de overheid ellende is, maar niets is minder waar. In mijn belastingaangifte is mijn inkomen al ingevuld evenals mijn hypotheken en de betaalde rente. Als ik waar dan ook in Nederland wordt beboet dan komt die boete met 100% zekerheid aan bij het CJIB. En de systemen zijn dermate perfekt, dat er hoe dan ook geïncasseerd wordt. Hetzelfde geldt voor de gemeentelijke belastingen en die van het waterschap. Ik krijg zelfs al zes jaar op een rij een brief dat mijn paspoort is verlopen en ik een nieuw identificatiebewijs behoor aan te vragen. Alle systemen werken feilloos samen.

Leptob | 02-11-20 | 17:09 | 6

Klopt, er gaan ook best veel dingen goed. Maar dat is aan de buitenkant. Als je weet wat er achter de schermen gebeurt, dan krijg je dit soort horror-verhalen.

Tip: als u toevallig geen huizenbezitter maar huurder bent: geef volgend jaar eens een hypotheek-rente-aftrek op. Die check zat al decennia lang in de systemen, maar is uitgezet omdat de heren BD-ambtenaren het anders te druk kregen met controleren.

libertat | 02-11-20 | 17:46

@libertat | 02-11-20 | 17:46: Dat is mij nogal een gok. Ik betaal zelf meer dan 10k hypotheekrente. Ik heb helemaal geen moeite met een paar honderd euro sjoemelen maar zomaar 10k opvoeren zou ik niet durven.

Leptob | 02-11-20 | 17:50

In Duitsland geen enkel probleem. Ik kan langs bij mijn Steueramt, naam en telefoonnummer van de Beamter op de brief en even een briefje of telefoontje als er iets onduidelijk is. De Belastingdienst is een van de voornaamste redenen niet meer terug te gaan, naast de IB-Groep dan.

Frau Merkel | 02-11-20 | 17:56
▼ 3 antwoorden verborgen

Is het alweer zondag?

Kuifje-naar-Brussel | 02-11-20 | 17:06

* Het is Maandag neon, Maandag.. Rustig *

neonreclame | 02-11-20 | 17:03 | 1

Gelukkig nog maar 6 dagen voor de volgende! ;)

Frau Merkel | 02-11-20 | 17:57

REAGEER OOK

bespaartips: Energie vergelijken | Autoverzekering vergelijken | Zorgverzekering vergelijken