Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend

UWV: Kroniek van een faalfabriek, deel 47 – Spookburgers en Amsterdamse ambtenaren

Dit is deel 47 van het feitenfeuilleton UWV: Kroniek van een faalfabriek. Hierin beschrijft database doctor @René Veldwijk van binnenuit zijn ervaringen met het UWV. Lees HIER de introductie, inclusief een lijst met afleveringen en personages.

Eind 2010, eerste helft 2011

Het besluit om de politieke route op te geven en druk op het UWV te zetten via de journalistiek blijkt een gouden greep. RTL-journalist Siebe Sietsma is al een tijd lang aan het spitten in de wereld van de bevolkingsadministratie en heeft ontdekt wat insiders al weten: die bevolkingsadministratie is voor wat betreft de adressen een puinhoop. Moeilijk te begrijpen is dat niet. De overheid baseert van alles dat te maken heeft met uitkeringen en belastingen op huishoudens. Het begrip 'huishouden' loopt nagenoeg één-op-één met het begrip 'adres', dus daarmee rommelen loont behoorlijk. Sietsma's timing is perfect, want het verschijnsel adresfraude explodeert door twee oorzaken.

Allereerst is daar het Burgerservicenummer (BSN) dat na de invoering in 2007 nu overheidsbreed wordt gebruikt. Met het BSN halen overheidsorganisaties hun persoonsgegevens direct uit de bevolkingsadministratie en niet meer bij de burger zelf. Dat is ook uitdrukkelijk de bedoeling van het BSN, want dat is moderne service voor de burger betekent minder werk voor de overheid. Natuurlijk moeten overheidsorganisaties nu wel vaststellen of de gegevens kloppen, maar veelal wordt dat gezien als een exclusieve taak van de gemeenten. Voor de meest luie organisaties is het BSN ideaal: minder werk, en als het fout gaat kun je vingerwijzen naar de gemeenten. De wettelijke verplichting dat geconstateerde onjuistheden moeten worden teruggemeld aan de gemeente wordt veelal gezien als een wassen neus. Het UWV meldt nooit een onjuistheid terug, ongeveer nul keer per jaar (controleer zelf). Geloof het of niet, maar het UWV heeft zelfs bij wet geregeld dat het fraudesignalen niet terug hoeft te melden. 

De tweede oorzaak waarom spookburgerfraude explodeert heet "Vrij Verkeer van (EU-)Personen". Nederlanders die naar het buitenland vertrekken verdwijnen uit de bevolkingsadministratie, maar houden wel hun BSN. Een veel omvangrijker groep wordt gevormd door niet-Nederlanders, veelal Oost-Europeanen, die in Nederland werken. Deze mensen krijgen een BSN van de Belastingdienst, maar blijven buiten de bevolkingsadministratie. De constructie is een open uitnodiging voor grootschalige fraude. Ex-Nederlanders en legal (EU-)aliens die de Nederlandse overheid willen gamen of tillen kunnen met een minimale pakkans frauderen.

Journalist Sietsma is dus de eerste die erover schrijft en de term 'spookburger' bij een breed publiek introduceert. Hij focust daarbij vanzelfsprekend op de gemeenten. Samen met mijn collega's help ik Sietsma om de rol van het UWV en de Belastingdienst als fraude-facilitators in beeld te krijgen. We hebben daarbij het geluk dat ik tijdens de bouwfase van de polisadministratie allerlei datakwaliteitscontroles heb uitgevoerd, waaronder ook controles op de adressen in de loonaangifte die afwijken van die bij de gemeenten of de Belastingdienst. 

De afwijkingen zijn fors, want het UWV controleert niets en de gemeenten krijgen de aangiftedata niet. Ik heb een lijst met werkgevers met aantallen medewerkers met ontbrekende of afwijkende adressen rondgestuurd, maar die is niet voorbij het Diantha-filter gekomen. Dat lijstje overhandig ik nu aan Siebe. Het is bingo: de top drie van "werkgevers" met de meeste foutieve adressen bestaat uit 1: UWV, 2: UWV en 3: UWV, voor respectievelijk de WW, de WAO/WIA en de Ziektewet. De adresadministratie van het UWV zelf is aantoonbaar de grootste puinhoop van Nederland. Het onderwerp is lead item op het RTL Nieuws en natuurlijk ook op de RTL-website (helaas met schandalig brak archief).

Zoals alle negatieve publiciteit komt de UWV-spookburgerscoop van Sietsma hard aan bij het UWV en bij het ministerie. Die klap wordt nog versterkt door een parallelle actie die de publiciteit niet haalt. De gemeente Amsterdam is sinds enkele jaren volop bezig met het op orde krijgen van haar bevolkingsadministratie. De Dienst Persoonsgegevens (nu Afdeling Basisinformatie) doet binnen Amsterdam wat landelijk niet gebeurt: afdwingen dat iedere dienst de bevolkingsadministratie gebruikt, maar ook controleren of die gegevens kloppen. Er worden dus geen kinderen meer in de buurt van een witte school geregistreerd en evenmin mogen Amsterdamse bijstandstrekkers nog een apart contactadres opgeven. Het gaat goed, maar het zou nog veel beter kunnen als de Belastingdienst en het UWV hun gegevens zouden willen delen.

Wij hebben in de jaren '00 voor Amsterdam gewerkt en kennen de mensen die de kar trekken. Rienk Hoff, de chef, behoort tot een groepje ambtenaren dat de overheid wil 'ontkokeren'. Hoff heeft ook een verleden in de opsporing en wordt bijna extatisch wanneer ik hem vertel dat ik hem kan helpen aan 3.500 spookburger-Britten voor wie bij het UWV loonaangiftes binnenkomen, maar die niet bekend zijn in de bevolkingsadministratie. Ik begrijp die extase, want Amsterdam is voor Britse criminelen wat Dubai is voor de Mocromaffia: their favourite hideout. Natuurlijk geef ik Hoff die data niet, alleen tellingen per postcodegebied. Ik verwijs hem naar het UWV.

Met de hoed in de hand vraagt Amsterdam eind 2010 het UWV om gegevens uit de polisadministratie voor controlewerk en even natuurlijk wordt het door het UWV met data-voodoo-bla het bos ingestuurd. De Amsterdammers blijken echter uitermate goed geïnformeerd, veel beter dan de UWV-beleidstypes die ze tegenover zich vinden. Amsterdam zet door. Via 'onze' lobbyist Marcel Kummel worden Kamerleden ingeseind, wat weer leidt tot gesprekken tussen Hoff c.s. en Kamerleden. Ook gaat er een brief van Burgemeester Eberhard uit naar de (demissionaire) bewindslieden. 

Nu het moeilijk wordt, schakelt het UWV de Belastingdienst bij. Amsterdam krijgt een brief van de Belastingdienst met daarin onder meer de mededeling dat de adresgegevens onbruikbaar zijn. Verder wordt er door zowel het UWV alsde  Belastingdienst geschermd met wettelijke bezwaren die nog nooit eerder zijn aangevoerd bij andere afnemers. Het is geen karikatuur. Het is zoals de overheid omgaat met de overheid (voor liefhebbers: hier, hier en hier enkele memo's).

Het leidt tot gesprekken tussen Amsterdam en het ministerie van SZW. In een van die gesprekken laat een beleidsambtenaar aan de geschokte Amsterdammers weten dat het ministerie niet veel ziet in de officiële bevolkingsadministratie en liever een eigen SZW-persoonsadministratie wil. Uiteindelijk gebeurt het allerminimaalste: het UWV bouwt een mini-stukje software waarmee gemeenten door een BSN in te tikken de persoonsgegevens uit de loonaangifte kunnen inzien. Amsterdam neemt er genoegen mee.

Ik tel mijn zegeningen. Het UWV is via twee gecoördineerde acties zwaar onder druk gezet. Voor publiciteit en dreiging met meer publiciteit is bestuurlijk Den Haag allergisch. En zonder dat ik iets publiekelijk heb gedaan, staan mijn vingerafdrukken vol op de dossiers RTL en Amsterdam – precies wat ik wil. Ik geloof niet meer dat het tot beter gebruik van de polisadministratie leidt, maar in elk geval zullen ze rekening met ons houden voordat er weer een aanslag komt op de polisadministratie. En ik verbeeld me hoe UWV-topman David Jongen uit zijn dak is gegaan, helaas binnenskamers.

En dan is er nog een zegening: journalist Sietsma heeft ook interesse voor de rioolcomponent in het UWV-verhaal. Al bij het natrekken van de eerste van David Jongens vrienden heeft hij beet.

Naschrift:

Anno 2020 is de situatie rond de bevolkingsadministratie enigszins verbeterd doordat de registratie van 'legal aliens' is overgeheveld van de Belastingdienst naar de gemeenten en de gegevens van iedereen met een BSN nu opvraagbaar zijn. Het blijft echter een druppel op een gloeiende plaat. Belastingfraude, uitkeringsfraude, PGB-fraude, verkeersboetes: legale niet-ingezeten hebben in de verkokerde, krakkemikkig geautomatiseerde administratieve werkelijkheid van de overheid nog steeds legio mogelijkheden om de overheid te gamen en te tillen. En elke paar jaar is er een groot schandaal dat hierop is terug te voeren.

Het bekendste schandaal is de Bulgarenfraude uit 2012. De Bulgarenfraude was eenvoudig te voorkomen geweest als de overheid gebruik had gemaakt van de gegevens waarover gemeenten, Belastingdienst en het UWV beschikken. De Bulgaren hadden niet alleen geen Nederlands adres (bevolkingsadministratie), maar ook geen arbeidsinkomen of uitkering (polisadministratie) en waren dus eenvoudig te spotten.

Verreweg het grootste schandaal is de nog lopende toeslagenaffaire – hyperlinks overbodig. Vanwege het Bulgarenfraude-trauma is de Belastingdienst los gegaan op "buitenlanders" die kinderopvangtoeslag toucheren. Er is hier sprake van een anti-Bulgarenfraude, want de mensen om wie het gaat zitten doorgaans juist in alle systemen. Ze wonen en werken in Nederland en hun kinderen gaan hier naar de opvang. De echte overeenkomst met de Bulgarenfraude is dat ook hier de overheid niet werkt met de gegevens waarover ze beschikt.

En tenslotte is er de – ook door Sietsma blootgelegde – Polenfraude, geheel en al UWV-home grown en deels ook weer voortkomend uit de adrespraktijken van het UWV. Het UWV werkt anno 2020 nog steeds met een eigen adresadministratie voor arbeidsmigranten en blijft dat ondanks een Kamerbreed aangenomen motie vrolijk doen. Journalist Sietsma kan nog jaren door met het UWV.

Reaguursels

Inloggen

BSN = Belasting Slaven Nummer

wlodek | 07-09-20 | 09:03
-weggejorist-
Anasolica | 07-09-20 | 07:11
-weggejorist-
Liliela | 07-09-20 | 05:19

Ik ben ook wel eens een spookburger geweest. De gemeente Amsterdam had mij uitgeschreven omdat ik een brief niet had beantwoord. Fuck jou moet de gemeente gedacht hebben wij schrijven jou uit. Dan heb jij straks geen recht op een uitkering of een sociale huurwoning. Dus toen ik wilde verhuizen kwam ik er achter dat ik niet meer stond ingeschreven. Net op tijd heb ik mij met terugwerkende kracht opnieuw ingeschreven en ik kreeg meteen een belastingaanslag voor de afgelopen jaren. Uiteindelijk toch mogen verhuizen.
Mijn broertje was naar het buitenland verhuisd, en had dat keurig doorgeven aan de studiefinanciering die zijn adres kwijt raakten en zijn restschuld lieten oplopen tot hij weer terug naar Nederland verhuisde.
Wat ik wil zeggen is dat veel spookburgers ontstaan door de onwil van instanties.

Osdorpertje | 06-09-20 | 20:10 | 1

Ik heb het ook gehad.
Koophuis en kreeg belasting terug en had een vaste baan, toen ik ging verhuizen en mij op het nieuwe adres wilde inschrijven vertelde ze dat ik in het buitenland woonachtig was ??
Ook heb ik een woning gehad met een spook inwoner, geen idee wie deze persoon was maar hij stond ingeschreven in mijn koopwoning en ik heb hemel en aarde moeten bewegen om hem uitgeschreven te krijgen, terwijl ik eigenaar was van het pand.

patrick023 | 07-09-20 | 07:07
-weggejorist-
Rest In Privacy | 06-09-20 | 19:49
-weggejorist-
Rest In Privacy | 06-09-20 | 19:43 | 2

Als belasting- en premiebetalende burger frustreert het me dat de UWV, de Belastingdienst en luie gemeenten tuig uit binnen- en buitenland een rode loper aanbieden om te frauderen. Het interesseert ze blijkbaar niet dat ze hun primaire taken niet op orde hebben. Maar wel elke maand vangen en met het gezinnetje in de leaseauto de succesvolle manager uithangen. Mooi dat er iemand is die het in de openbaarheid gooit.

Graaier | 06-09-20 | 19:40

Is dat nog een werkende regering en kan de Tweede Kamer deze regering nog controleren? Het lijkt nu allemaal maatje kleuterschool. Ze schijten zeven kleuren voor het UWV en durven deze moloch niet meer aan te pakken. Die journalist moet op straat ook maar is vaker omkijken. Nou ja, als er weer een buitenlander bij mij komt klagen over corruptie in zijn land, kan ik hem zeggen " Ja maar, wij hebben een UWV".

jan huppeldepup | 06-09-20 | 19:35

Iedere echte Nederlander had een villa, een ferrari en een zeilboot kunnen hebben.

RdeFriesch | 06-09-20 | 19:20 | 1

Als we Nederland verkocht hadden aan de Arabieren tijdens de oliecrisis in de zeventiger jaren wel ja. Nu is het te laat. Geen stuiver is dit land nu nog waard.

aflaatverkoper | 06-09-20 | 19:25

Ondertussen word van 'het plebs' in moeilijke tijden gevraagd om de broekriem aan te halen terwijl Den Haag op grove wijze publiek geld verspilt. Onvoorstelbaar dat dit kan gebeuren.

Lenco | 06-09-20 | 19:11 | 2

Plebs zullen altijd plebs blijven - in welke omstandigheid dan ook. De zaak is dus om niet tot de plebs te horen. En 'word' moet volgens mij met 'dt', maar dat is slechts bijzaak.

aflaatverkoper | 06-09-20 | 19:23

@aflaatverkoper | 06-09-20 | 19:23:
"Plebs zal altijd plebs blijven...".
Maar dat is slechts bijzaak. En "de plebs" moet volgens mij "het plebs" zijn.
/taalnazi

Nivelleermarionet | 06-09-20 | 20:39

Kortom
Vertrouw nooit iemand die van overheidsgeld wordt betaald

Turbulentie? | 06-09-20 | 19:08 | 2

Ik verwachtte nog een clou.

knutsel_ | 06-09-20 | 19:11

Ambieer je toch een flitsende carrière bij het uwv of andere overheidsdienst maar je weet nog niet precies wat je wilt doen, dan is dit een leuke brainstormer : www.bullshitjob.com/title/

suscrofa | 06-09-20 | 19:20

Iedere zondag gedurende dit feuilleton een hoe bloeddruk en een jeukend gevoel in de portemonnee...

Blijf roeren !

Wijze uit het Oosten | 06-09-20 | 19:05 | 1

Indien u wenst, verlicht ik u. Voor een happy end hebben we een ruime sortering aan dames beschikbaar.

aflaatverkoper | 06-09-20 | 19:19
-weggejorist-
Pietneus | 06-09-20 | 18:59 | 6
▼ 6 antwoorden verborgen

En voor hoeveel mag de burger jaarlijks hier voor uit eigen zak betalen?

Mr.Crowley | 06-09-20 | 18:40
-weggejorist-
Rest In Privacy | 06-09-20 | 18:35 | 2

Ik wacht noch immer op de reacties van de dames en heren bankbevuilers. Dat Omtzigt hun werk gedaan heeft bij de Belastingdienst betekent niet dat ze nu op hun luie excrementenuitgang kunnen blijven zitten. Wanneer wordt de IT doorgelicht? Ton Elias was destijds een aanfluiting.

Frau Merkel | 06-09-20 | 18:25 | 1

Die excrementenuitgang hè, bedoelt u daar misschien de artiesteningang mee?

Nivelleermarionet | 06-09-20 | 20:35

"Ex-Nederlanders en legal (EU-)aliens die de Nederlandse overheid willen gamen of tillen kunnen met een minimale pakkans frauderen."
Doe eens wat tips voor de ex-Nederlanders? De Belastingdienst heeft nog wat rekeningen open staan bij mij.

Frau Merkel | 06-09-20 | 18:24 | 2

Ben ook benieuwd. Ik weet van de Portugalroute. Hoef je geen of nauwelijks belasting te betalen over je pensioenuitkering en geen successierechten als je na een jaar of tien de pijp uitgaat.

Graaier | 06-09-20 | 20:16

@Graaier | 06-09-20 | 20:16:
Maar de Portugal route is legaal, het is een cadeautje van Portugal om rijke buitenlanders te trekken ... Eerste tien jaar geen belasting betalen over pensioen.

Analia von Solmsch | 06-09-20 | 22:52

Iedereen weet het. Niemand interesseert het. Ja, de burger die alles op mag hoesten. Maar de burger, dat is niemand.

Valse_nootjes | 06-09-20 | 18:20 | 1

Willem van Max, als die nu eens een leuk bootje in de verkoop zou doen om een aardige duit in het zakje te doen. Zou onderdeel kunnen zijn van een geweldig charme-offensief van het koninklijk huis in coronatijden. Maar nee. Dat is ook te vanzelfsprekend, dat het 'm aan z'n ballen zal jeuken.

suscrofa | 06-09-20 | 19:08
-weggejorist-
Scholletje | 06-09-20 | 18:09

Lol! Hij blijft goed. Mooi detail aan het einde: dat computerscherm met patience.

Basil Fawlty | 06-09-20 | 19:50

Alleen de gewone autochtoon moet zich gek betalen aan belasting, de rest van de klaplopers viert feest van ons geld.

piet7003 | 06-09-20 | 18:01 | 5

Nee hoor. Gewoon ZZP’er worden. Hoog Inkomen, weinig belasting, alles aftrekbaar. Elke uitgave, hoe klein ook, betaalt Den Haag aan mee.

FordPrefect | 06-09-20 | 18:52

@FordPrefect | 06-09-20 | 18:52:
Het hang er vanaf in welke branche je zit als ZZP-er. Het is zeker waar dat je een hoog inkomen ermee kan hebben. In ieder geval een waar je mee tevreden kan zijn zonder al de lasten die een loonslaaf meent te zien op z'n loonstrook.

aflaatverkoper | 06-09-20 | 19:08
▼ 2 antwoorden verborgen

REAGEER OOK

bespaartips: Energie vergelijken | Autoverzekering vergelijken | Zorgverzekering vergelijken