Opinie Ehsan Jami (promovendus aan Universiteit Leiden, faculteit bestuurskunde)

Er zijn momenten waarop je terugkijkt en denkt: ik zat er naast. Niet volledig, maar strategisch. Als een schaker die het juiste stuk pakt maar het op het verkeerde veld zet. Ik, Ehsan Jami, voormalig oprichter van het Comité voor Ex-moslims en inmiddels een man met iets meer grijs haar en hopelijk iets meer wijsheid, moet een bekentenis doen. Geen volledige capitulatie, laat dat helder zijn, maar een correctie van het vizier.

Laat ik beginnen met wat ik niet herroep: mijn kritiek op de islam als politiek-religieus systeem staat als een huis. De beperkingen die de islam oplegt aan vrouwen, aan homoseksuelen, aan ex-moslims, aan het vrije denken, zijn reëel, gedocumenteerd en theologisch verankerd. Wie dat ontkent heeft de teksten óf niet gelezen, óf heeft ze gelezen en kijkt bewust de andere kant op. Mijn kritiek was inhoudelijk correct. Maar ik miste de vraag die er werkelijk toe deed: wie heeft dit eigenlijk mogelijk gemaakt?

Stel u de volgende situatie voor: een kind groeit op en begint zich asociaal te gedragen. Het schopt tegen schenen, negeert de huisregels, trekt zich niets aan van de buurt. Iedereen wijst naar het kind. Maar de ouders, die jarenlang geen enkele grens stelden, die elke aanmaning wegwuifden als onverdraagzaamheid, die het gedrag zelfs aanmoedigden als culturele eigenheid, staan erbij met een gezicht van oprechte verbazing. Alsof zij slachtoffer zijn van een toneelstuk dat ze zelf hebben geschreven en geregisseerd.

Wie is hier verantwoordelijk? Die ouders hebben in onze samenleving een naam. Ze heten GroenLinks, de PvdA, D66 en hun ideologische neven en nichten door heel West-Europa. Ze heten de intellectuele elite die elk serieus debat over de grenzen van religieuze accommodatie afdeed als islamofobie, alsof kritiek op een ideeënstelsel hetzelfde was als haat jegens mensen. Ze heten de beleidsmakers die met de beste bedoelingen een multiculturele infrastructuur bouwden zonder daarin één spelregel in te bouwen die er werkelijk toe doet: wederkerigheid. Ik richtte mijn pijlen op de islam. Begrijpelijk, en inhoudelijk niet onjuist. Maar ik was als iemand die boos wordt op het water dat zijn schoenen natmaakt, terwijl hij verzuimt te kijken naar degene die de kraan heeft opengedraaid. Die kraan was links-progressief beleid. En hij stond al decennialang open.