Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend

Bert Brussen kijkt Zomergasten: David v. Reybrouck

bbzgafl6dvr1.jpgMisschien was het dat Vlaamse accent. Of die al even Vlaamse flegmatiek. Of zijn aankondiging van een Zomergasten die in het teken zou staan van zijn “ongelofelijke gevoeligheid voor de visuele schoonheid van de wereld”. Wat een “kleurrijke en verstillende avond zou gaan worden”, zo vulde zomergastheer Wilfried de Jong aan. Wat hét dan ook was, David van Reybrouck bleek een Zomergast van formaat. Van Reybrouck was geen poseur. Geen pocher, geen snob, geen pleaser, geen narcist, geen koortsig ego noch een opzichtig dweper. Hij was oorspronkelijk denker en had in het format van Zomergasten vooral als nadeel dat hij in het format van Zomergasten zat. Liever had hij oneindig doorgepraat zonder onderbreking, hardop doordenken, maar De Jong moest soms onverbiddelijk ingrijpen en afremmen. Niet alleen om te voorkomen dat Van Reybrouck al te diep op zijn eigen materie zou ingaan, zoals zijn ideeën over nieuwe vormen van democratie omdat de huidige niet meer functioneert (“het dak lekt”), maar toch ook omdat er in die kleurrijke en verstillende avond nog teveel fragmenten zaten. Zo leek deze laatste Zomergasten van dit seizoen niet te beginnen overigens. Ondergetekende dacht een lange moeilijke avond tegemoet te gaan, met een archetypische intellectueel (een Vlaamse intellectueel, dat zijn de lastigsten!) die na het losjes citeren van Samuel Beckett de aftiteling (!) van een voor de gemiddelde sterveling volstrekt onbekende Chinese arthousefilm als openingsfragment koos. superlangekwootbb.jpg “Ik geloof in de cinema als collectieve ervaring.” En dat terwijl zijn bril toch ook weer niet zo’n heel ingewikkeld montuur leek te hebben. Ondergetekende dacht, vrij geparafraseerd: “Zou hij aanstonds een pijp stoppen en de avond volblaffen met pedante NRC Handelsblad-beschouwingen over Borgesiaanse cinema in het autarkisch bewustzijn van anti-klerikaal post-Sovjet Bulgarije en het suburbane schisma na de val van de muur en de komst van het verderfelijk kapitalisme?” Driewerf neen. Niets van dat alles. Er was wel een universum vol gedachtes en ideeën die écht origineel bleken. Verbluffend origineel. En tevens even schrijnend als ‘mooi’ verdriet. Verdriet om de dood van de Friese dichter Tjebbe Hettinga, die op te jonge leeftijd overleed. Het gemis van deze dichter werd tastbaar toen Van Reybrouck terugdacht aan het laatste telefoongesprek dat hij met de dichter voerde, de laatste mosselenmaaltijd die ze samen genoten, de uitvaart waar Van Reybrouck had gesproken. Zonder dat het klef werd of door de genadeloze camera te veel werd uitvergroot tot gemakzuchtig effectbejag. Prachtige televisie. Van Reybrouck bleek een denker die gansch de Lage Landen nog nodig zal hebben. Authentiek, verfrissend en vernieuwend. Zijn ideeën over nieuwe vormen van democratie zijn bij het grote publiek reeds bekend, maar ook zijn opvattingen over, zoals hij het noemt, ‘post-post-kolonialisme’ bleken bevrijdend. Ja, de schuldvraag van het kolonialisme is voor het Westen van belang maar daar houdt het niet op. “Het gaat om meer dan de schuldvraag. We moeten verder durven denken. Luisteren naar wat de Afrikanen dáár vinden. De stem van post-koloniale Congolezen moet worden gehoord. Het zal de Congolezen van nu worst zijn dat jonge Belgen zich schuldig voelen aan het kolonialisme.” Amen. Het was haast als de poëzie met “hart en handen” die hij zei zo weinig nog te zien. Als een roman geschreven vanuit het aardse gevoel, “zonder gelikte verhaallijnen en plotontwikkelingen”, waar hij zei zo’n hekel aan te hebben. Van die poëzie en romans “die worden geschreven door mensen die Nederlandse letteren hebben gestudeerd.” Alles kwam voort uit het aardse gevoel. Ook de grote existentiële opgave van verdriet en troost. Schijnbaar moeiteloos maar zonder kitscherig drama herbeleefde hij de gruwelijke dood van vijf (!) vrienden waarmee hij ooit op wintersport was. Zij waren vijf van de twintig slachtoffers die in de gondel van een kabelbaan zaten, hoog in de Italiaanse Dolomieten, toen een Amerikaanse straaljager door de kabels heen vloog en de gondel ter pletter stortte, waardoor alle twintig inzittenden omkwamen. oorverdovendebertje.jpg In beklemmende spanning vertelde hij hoe hij die dag niet in de gondel was gestapt. Hoe hij met zijn broer tot diep in de nacht in het hotel had zitten wachten, terwijl op de televisie beelden waren te zijn van de gecrashte gondel. En hoe hij, toen het nieuws van de plotselinge dood tot hem kwam als de gevreesde bevestiging van een voorvoeld lot, in het holst van de nacht de ouders van zijn vijf overleden vrienden belde om het vreselijke nieuws over te brengen: “Wat je dan hoort, is als de romp van een schip dat openscheurt”. Zomergast en zomergastheer hielden elkaars blik vast. Er klonk slechts het oorverdovende geluid van terechte stilte. Uitzonderlijke, prachtige televisie. Volgens Van Reybrouck was die dood van zijn vrienden ook het moment dat hij voor het schrijven koos. Hij schreef er de roman ‘Slagschaduw’ over en vond in de schoonheid van taal zijn troost. Dat iemand verdriet kan vertalen in dergelijke originele ideeën, en ze zo gracieus kan delen, is van een onvoorstelbare grootsheid. Chapeau. Bert Brussen is hoofdredacteur van ThePostOnline en Zomergasten-veteraan. aft2.gif

Reaguursels

Inloggen

Inderdaad een interessante gast deze keer met leuke fragmenten. (op die eerste na dan)

drollewupper | 25-08-14 | 16:39

Dat wordt Congo lezen en meer groenten eten ;-)
Wolken! Wolken! Wolken!
'plus belle que la beauté est la ruine de la beauté'

kapitein oosterlng | 25-08-14 | 13:55

spreekt mij niet meer aan ,keek vroeger met plezier naar zomergasten,maar nu, met zwakke presentator en dito gasten ,zie ik liever een goede film of serie.

pejoar | 25-08-14 | 13:42

Zomergasten, dat wordt toch alleen bekeken door Volkskrant, NRC lezers en andere grachtengordeldiertjes? Veel te elitair en intellectueel voor mij.

kicktherabbit | 25-08-14 | 13:31

Meer mensen als David van Reybrouck op televisie graag. En een paar kilo minder grof geld verdienende windvanen, poseurs en wannabe's.

orange pekoe | 25-08-14 | 12:45

Zo verfrissend een Bert Brusse helemaal te zien gaan voor een oplichting in het intellectuele van Peter van Ingen in een verder sufgemaakte wereld met pseudo intellectuele dinges van het ongeschoolde Eva Jinek en Jeroen Pauw gehalte voor het verpauldeleeuwiseerde tokkievolk.

HebpermabanvanPvdA | 25-08-14 | 11:55

Prima stukje Bert B. De laatste Zomergasten was absoluut de beste en de enige die ik geheel heb uitgekeken.

Een goed verteller is een goed schrijver zei mijn opa altijd. David van Reybrouck is er zo een.

Sumato | 25-08-14 | 11:21

Het was re-te-saai. Iedere keer die Congo weer. Misschien leuk voor d'Ollanders, maar als Belg ken je dat riedeltje inmiddels wel.

3.14nokkio | 25-08-14 | 11:18

Prachtige tv inderdaad. Die ene zin heb ik opgeschreven, alles viel even stil. Even weer realiseren wat een oerkracht er van taal uit kan gaan.

Drackhorn | 25-08-14 | 11:18

Mooie televisie...
DvR is een mooie gast gebleken ..
Ben het helemaal eens met Brussen!!

Simon Colijn | 25-08-14 | 11:06

Geen woord teveel gezegd, ik heb het gezien, het was van een niveau dat we zelden meer zien!
Botte Hork | 25-08-14 | 09:19
Inderdaad, een aflevering vol vuurwerk zou dit land pas echt opschudden, maar ik vrees dat dat bij het NPO heiligschennis zou zijn, we hebben helaas geen omroep die dit zou aandurven!

lanexx | 25-08-14 | 11:04

Gelukkig heb ik tot nu toe altijd wel wat beters te doen dan TV kijken.

panadol | 25-08-14 | 10:41

Beste Bert, Fijn dat we delen dat DvR een authentieke denker is. Iemand die 'voorbij' 'deze partij is beter', 'nee die' maar het systeem zelf hervormt.

Einde van de Domheid | 25-08-14 | 10:02

Door zo'n avond krijg ik steeds meer zin naar België te verhuizen. Dat is ook niet het walhalla, maar daar wordt wel een stuk meer geleefd dan in dit minzame land van dozenschuivers.

Betweeter | 25-08-14 | 09:59

Botte Hork | 25-08-14 | 09:19

Hallo, dit is de NPO! Iemand die iets slechts over moslims zegt, ze leveren daar nog liever de helft van hun salaris in. Oh wacht...

eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:52

Congo - geweldig boek! - heb ik gelezen en ik was dan ook vol verwachtingen bij deze laatste Zomergasten. Van Reybrouck blijkt een hang naar het lijden te hebben. Alleszins oprecht en mooie melancholie die niet iedereen zal bekoren.

Simon_GS | 25-08-14 | 09:38

Ja mensen, belgisch Congo. De oogjes van van Reybrouck glommen bij het aankondigen van die documentaire waar de verzamelde peniskokers over de rivier peddelden.

van Oeffelen | 25-08-14 | 09:36

Vond zijn kritiek op de Nederlandse literatuur die te vaak uit het hoofd kwam raak. Nederlandse literatuur wordt te vaak geschreven door taal- en letterkunde studenten. Zijn punt dat als je een passie gaat verwetenschappelijken dat de beste manier is om die passie in de kiem te smoren was treffend.

Verder vond ik het fragment met die Belgische schilder die, al boksend, een prachtig relaas deed over toewijding, werkelijk fenomenaal.

OrgulloTulipano | 25-08-14 | 09:36

Het stukje van deze belg waarin hij het had over je roots, vond ik wel mooi.
Je moet je niet schamen voor je roots, ook al kom je van het platteland, koester je roots, dan kun je een grote boom worden.

Onderbuik | 25-08-14 | 09:29

Jammer dat deze Zomergast pas in de herfst van 2014 is uitgezonden.

Luc36 | 25-08-14 | 09:27

@McMarx | 25-08-14 | 08:54

Tsja, dat is het nadeel van de voordeel van de twijfel.

roze_bril | 25-08-14 | 09:27

@Fatwabuster | 25-08-14 | 09:13
Die bedoel ik, ze past perfect in hetgeen de EU voor ogen heeft met 'het pleps'.
Dat ik haar die positie niet gun, op basis van haar incompetentie, laat ik even buiten beschouwing....

necrosis | 25-08-14 | 09:20

Ik wil een aflevering zomergasten met Pat Condell.

Botte Hork | 25-08-14 | 09:19

Een aantal maanden geleden was Reybrouck op Radio 1 om uit te leggen wat de G1000 precies was en hoe deze tot stand was gekomen. Bezielde man, een genot om naar te luisteren.

Willianus Wortelus | 25-08-14 | 09:18

Fatwabuster | 25-08-14 | 09:13

Ja, die dus! En raad eens welke post ze hoogstwaarschijnlijk krijgt? H.A.N.D.E.L.

Als u het nog snapt, ik ben inmiddels compleet waus...


eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:17

@eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:14

Dat was Juncker zijn ontbijt.... die begint de maandag altijd scherp zo te horen

Fatwabuster | 25-08-14 | 09:15

necrosis | 25-08-14 | 09:06

Wat dat laatste betreft heb ik wel bewondering voor BB gezien het feit dat ik bij die kop van de Jong altijd de neiging heb onmiddellijk naar een ander net over te schakelen. En wat Juncker betreft: een kennis van mij kwam hem vanmorgen om half 4 nog tegen in Brussel, klapwiekend van de whisky, dat dan weer wel...

eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:14

@necrosis | 25-08-14 | 09:06

Ploumen? Dat is toch die mevrouw die overal ter wereld ons belastinggeld weggooit en zo her en der ook nog een nederlands bedrijf naar de kloten helpt.... bedoel je die Ploumen?

Als het oorlog was en je hebt goede en foute mensen.... dan is zij op en top fout.... wat een vreselijk onkundig wijf, overigens wel goed om samen met Timmerfrans Job Cohen een mes in de rug te duwen...

Fatwabuster | 25-08-14 | 09:13

@eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:02
Liliane Ploumen?
Dan je vergeet je haar 'talent' om met andermans taxpoet te smijten.
Dijsselbloem gaat het niet worden wegens de persoonlijke rancune van Juncker.
En ontopic: Bert Brussen is een baas!

necrosis | 25-08-14 | 09:06

@necrosis | 25-08-14 | 09:02
Ik zeg altijd maar, werken is voor de armen! * plop *

Botte Hork | 25-08-14 | 09:03

@Botte Hork | 25-08-14 | 08:56
Moet jij niet werken?

necrosis | 25-08-14 | 09:02

OT

Volgens mij is de redactie op dit moment met het fileermes in de hand bezig om een item te construeren over een linkse liegende lichtgewicht kutminister die een hoge baan bij de stofzuigerhaters in Brussel krijgt enkel en alleen omdat ze van de PvdA is én omdat ze een kut heeft. Ik moest in ieder geval weer kotsen!

eerstneukendanpraten | 25-08-14 | 09:02

David vn Reybrouck is de belangrijkste reden dat Nederland en Belgie weer samen moeten gaan.

rasoptimist | 25-08-14 | 09:01

@ Snackbar van Allah | 25-08-14 | 08:37
Meen je dat echt? Vind je 'Zomergasten' (en meer fijns van de VPRO) geen verademing in deze tijden van oppervlakkige televisie? Heb deze aflevering (nog) niet gezien, maar als ik Brussen mag geloven (en waarom zou ik hem niet geloven) was het weer een staaltje broodnodige diepgang.

Lewis | 25-08-14 | 08:56

Ach, hoe mooi.

philia | 25-08-14 | 08:56

@Fatwabuster | 25-08-14 | 08:49
Daarom moet je ook altijd lam zijn. * ontbijt opdrinken doet *

Botte Hork | 25-08-14 | 08:56

Het voordeel van de twijfel en toch gaan kijken? Hmm, kweenie.

McMarx | 25-08-14 | 08:54

@Botte Hork | 25-08-14 | 08:48

Ja, dat nog wel geloof ik.... ;-) Maar als je onrustig in je kop bent dan trek je urenlange monologen niet... ken je dat?

Fatwabuster | 25-08-14 | 08:49

@necrosis | 25-08-14 | 08:38

Een hele enge NPO man met een hele moeilijke bril.... en dan weet je het wel.... ;-)

Fatwabuster | 25-08-14 | 08:48

@Fatwabuster | 25-08-14 | 08:37
Was je nuchter?

Botte Hork | 25-08-14 | 08:48

Bert, je hebt weer een juweeltje afgeleverd met deze atypische GeenStijl column. Smaakt naar meer ter afwisseling van het dagelijkse jolijt. Het werd vast heel laat vannacht...

cacherel | 25-08-14 | 08:47

Wie kiest er nou een Chinese aftiteling als openingsfragment? Meteen vloekend afgehaakt. Toch jammer, als ik dit zo lees.

L.H. Oswald | 25-08-14 | 08:45

Welke zomer?

Botte Hork | 25-08-14 | 08:42

Moet je nu wel weer door types als Snackbar van Allah heenkijken. Zwijnen die de parels niet (kunnen/willen?) herkennen.

Roer | 25-08-14 | 08:40

“Ik geloof in de cinema als collectieve ervaring.” En dat terwijl zijn bril toch ook weer niet zo’n heel ingewikkeld montuur leek te hebben.

Misschien moet je dan eens dat cliché over moeilijke brillen loslaten?

Uriël Fack | 25-08-14 | 08:40

Wie is Peter van Ingen?

necrosis | 25-08-14 | 08:38

Fijn, de televisieavond en deze recensie. Doet goed dat dit er is en gezien wordt.

Roer | 25-08-14 | 08:38

Het beste stuk van dit verhaal is de zinsnede 'laatste zomergasten van dit seizoen'.

Geheel nutteloze TV op zondagavond. Of welke avond dan ook.

Snackbar van Allah | 25-08-14 | 08:37

Klein stukje van gezien maar kon helaas mijn aandacht niet vasthouden.... dat lag niet aan het programma maar aan de geestelijke staat waar ik op dat moment verkeerde.

Fatwabuster | 25-08-14 | 08:37

Niet gezien maar zal het terugkijken. We hebben meer intellectuelen nodig, vooral in deze barbaarse tijden. Maar dan wel oprechte, niet van die pseudo-intellectuele poseurs.

7,62x39 | 25-08-14 | 08:35

REAGEER OOK

bespaartips: Energie vergelijken | Autoverzekering vergelijken | Zorgverzekering vergelijken