Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend
31 topics
#sassen-van-elsloo

GeldBlog - Inflatie? Het kan nóg, nóg, nóg erger

De economische crisis gaat er komen. Vraag is hoe zwaar deze zal zijn. In plaats daarvan lijken economen zich vooral bezig te houden met de vraag OF er een recessie komt en zo ja wanneer: 1e kwartaal 2023, of 2e kwartaal, dat soort geneuzel. 

Economen zijn soms best een grappig volk. Zo verwachtte bijna geen enkele mainstreameconoom dat ruim monetair beleid (zeg maar lage rentes en Quantitative Easing) tot inflatie zou leiden. Dat sindsdien de prijzen van aandelen, obligaties, vastgoed, kunst, collectables, grondstoffen, edelmetalen en crypto bijna allemaal flink stegen, deed niks af aan hun dogmatische benadering van inflatie. Immers, inflatie wordt berekend op een “mandje” met goederen en diensten en voornoemd lijstje aan activa komt nauwelijks voor in dat mandje. Zo konden de mainstream-economen volhouden dat het monetaire beleid geen inflatie veroorzaakt.

Toen kwam corona kwamen de lockdowns die de vraagzijde flink raakten; in den beginne, althans. Al snel kwamen overheden met allerlei steunpakketten om alles en iedereen overeind te houden. Hoewel dit nodig was om een totale ineenstorting (systeemcrisis) te voorkomen, gingen veel overheden te lang door met dit beleid, omdat ze maar bleven vast houden aan de ineffectieve lockdownstrategie. Overigens draaiden sommige mainstream-economen toen, zoals Lawrence Summers:

Social

Het gevolg was dat consumenten en veel bedrijven hierdoor gewend raakten aan de steunpakketten. Bedrijven ontsloegen geen mensen en de mensen gingen door met consumeren alsof er niets aan de hand was. Deze consumptie werd wel anders, want deze werd door de lockdowns verlegd van diensten naar goederen. De goederensector kreeg hierdoor te maken met een plotse en flinke toename in de vraag. Dit terwijl de aanvoerlijnen faalden door de lockdowns. Links en rechts proberen deze bedrijven hun goederen te fabriceren en te leveren, waardoor er een grote vraag naar personeel ontstond (en een tekort aan materialen).

Normaal geen probleem, maar weinig mensen kwamen in beweging omdat ze toch wel steungeld kregen. De arbeidsmarkt verkrapte daardoor, wat opwaartse druk op de lonen veroorzaakte. Gelukkig voor deze bedrijven had de horeca het wel zwaar en besloot een gedeelte van het personeel over te lopen. Nu de horeca weer open is, blijkt veel personeel niet meer terug te willen komen, ondanks startersbonus en een hoger loon. Als het nieuwe consumptiepatroon niet verandert naar normaal (pre-lockdown), dan zal dit een blijvende opwaartse druk op salarissen veroorzaken. Temeer omdat de maakindustrie vaak een bepaalde skill set en opleidingsgraad nodig heeft, die schaars is. 

Maar hoe erg deze set-up ook is, het kan altijd erger: enter Poetin. Nog meer aanvoerproblemen, met name in energie en voedsel. En gezien dit een gevecht is tussen het Westen en China (met onder andere vazal Rusland), lijken deze problemen permanent te gaan worden. Gooi daarbij de (versnelde?) transitie naar Groen erbij en het inflatoire beeld is compleet. 

Lees verder

GeldBlog - IMF waarschuwt voor schuldencrisis

Het negatieve nieuws lijkt maar niet op te houden

Nu waren de wereldwijde schulden al langer een punt van zorg bij het IMF, maar het tempo van de toename in inflatie en publieke en private schulden, noopte het IMF om de noodklok te luiden. De schuldenberg heeft al een enorme stijging laten zien na de kredietcrisis, want zoals de lezer weet los je een schuldencrisis op met meer schulden. Ondanks dat het enkele jaren later wat beter ging, hebben centrale banken nauwelijks gas terug genomen. De VS heeft wat gedaan (taper tantrum), en de ECB heeft er aan gedacht, maar vlak voor COVID besloot de ECB weer te gaan stimuleren. Uiteindelijk was COVID daar en om een systeemcrisis te voorkomen, hebben centrale banken en overheden flink uitgepakt (nog flinker in het geval van de ECB). Het resultaat is dat de schulden met 50% zijn gestegen ten opzichte van 2015.

Dit heeft nog niet echt tot problemen geleid, want de centrale banken drukten de rentes over de gehele rentecurve, waardoor deze nieuwe schulden tegen (belachelijk) lage rentes zijn weggezet. Ofwel, de rentelasten zijn zodanig laag, dat ze de overheidsuitgaven niet overheersen, waardoor het dus allemaal draagbaar is.

Probleem is echter dat de schulden wel afgelost moeten worden. Aflossen is een dingetje wanneer de meeste overheden een begrotingstekort hebben, wat er op neerkomt dat zij geld moeten lenen om af te kunnen lossen (doorrollen van schulden). Maar dan komt er een eventueel ander probleem: de rente. 

Lees verder

GeldBlog - CPB ziet communisme wel zitten

Ontwaakt, verworpenen der aarde

Onderweg in de auto was ik aan het luisteren naar BNR Nieuwsradio, waar voormalig PvdA-minister Wouter Bos een onderzoek aanhaalde van het CPB; de luisteraar die de standaard platitudes van een linkse politicus verwachtte, werd op zijn wenken bediend. Gelukkig was daar nog Corné van Zeijl (Actiam), die Bos en het CPB nog even op hun plek zette. Mooie aanleiding voor een column dus. Wat was er nu aan de hand? Wel, de maakbare-samenleving-economen van het CPB vlogen weer eens uit de bocht met een rapport. In een toelichting in het FD stelt het CPB dat met name de overheidsuitgaven zorgen voor nivellering en dat de sterkste schouders niet de zwaarste lasten dragen. Dat zijn nog eens boude uitspraken. Echter, de ene vaststelling is een open deur van heb ik jou daar en de tweede is gewoon niet waar.

De onderzoekers van het CPB vlogen het onderwerp wat anders aan dan normaal, want er werd niet alleen gekeken naar de inkomstenbelasting. Zoals de lezer van dit blog zal weten, heeft de wat welgesteldere belastingplichtige vaak één of meerdere bv's. Niks bijzonders, maar dergelijke constructies kunnen gebruikt worden om belasting uit te stellen. Zo kan de eigenaar van zijn eigen bv lenen, waardoor er nog geen belasting betaald hoeft te worden (het wordt immers niet als dividenduitkering gezien). Het CPB heeft daarom dit (en wat andere foefjes) meegenomen als inkomen om beter zicht te krijgen op wat er nu verdiend wordt, om het zo beter te kunnen afzetten tegen de betaalde en ontvangen belasting als percentage van het zodanig aangepaste inkomen. 

Lees verder

GeldBlog - Het is oorlog, deel II

Het is namelijk nog steeds oorlog

Vorige week werd de ontstaansgeschiedenis beschreven van de oorlog in Oekraïne. De context is essentieel om te begrijpen wat Rusland heeft doen besluiten tot een inval. Helaas wordt in dit soort conflicten een dergelijke context vaak gelijkgeschakeld met "pro" of "contra" Rusland (of erger, Poetin!). Niks van zulks; de context is geen excuus maar geeft een verklaring over het hoe en waarom. Naar mijn mening belangrijk, want er kan geen oplossing zijn zonder begrip van wat er speelt, bij alle betrokken partijen.

Hoe je de aanloop naar de Russische inval ook ziet, het lijkt er sterk op dat Poetin zich flink heeft misrekend. Veel van de KPI's (key performance indicators) die hij zich had gesteld zijn absoluut niet behaald. Sterker nog, hij heeft de situatie voor Rusland verergerd. Het grootste gedeelte van de Russische financiële sector is uit SWIFT gegooid (het internationale betalingssysteem), Russische bezittingen buiten Rusland worden in beslag genomen, de Russische handel is nu zeer verhinderd, de Russische centrale bank kan niet bij haar buitenlandse tegoeden, de EU & NAVO zijn in decennia niet zo eensgezind geweest als nu, NAVO lidstaten vallen over elkaar heen met verhogingen van het defensiebudget en vele voormalige USSR staten rennen nu zo in de armen van de EU en/of de NAVO.

Lees verder

GeldBlog - Fed Crash

Peop raakt de ventilator

Nou, het is zo ver. Zoals eerder beschreven op dit blog had de Fed een dilemma op haar bord over hoe om te gaan met de stijgende inflatie. Wat toen nog theoretisch was, wordt nu in de praktijk uitgevoerd: de Fed heeft besloten sneller de rente te verhogen en QE af te bouwen. Maar dit heeft, zoals verwacht, tot heftige reacties geleid op de beurs. Blijft de Fed bij haar gekozen koers, of niet?

Het inflatieprobleem is vooral veroorzaakt door de problemen in de aanvoerlijnen. De lockups (het plotseling simultaan open gaan van de economie) hebben voor een plotselinge toename van de vraag en verstoppingen bij het aanbod gezorgd. Veelal daarom zijn de prijzen van goederen omhoog gegaan. 

Nu was het oude verhaal van de Fed dat deze inflatie maar tijdelijk is, want zodra de aanvoerlijnen weer op orde zijn, zullen de prijzen normaliseren. An sich begrijpelijk dus dat de Fed eerst niks wilde horen van monetair op de rem trappen; een renteverhoging lost immers de aanvoerlijnproblemen niet op. Maar waar inflatie eerst begint als een symptoom, kan het een eigen leven gaan leiden: het wordt zelf de oorzaak van meer inflatie. Eerst passen de prijzen zich aan de geregistreerde inflatie aan (no worries), maar als deze periode te lang duurt dan passen de prijzen zich aan de verwachte prijsstijgingen (sh*t hits the fan).  

Lees verder

GeldBlok - Kijk olie nou!

Het zwarte goud is terug!

Olie is sinds december met een opmars bezig. Dan heb ik het niet over de Koninklijke naar het VK, maar over de olieprijs natuurlijk. Sinds de prijs negatief ging, heeft olie een sterke opwaartse trend neergezet en sinds december is de olieprijs al met 30% gestegen! De vraag is nu of deze trend zich zal voortzetten. Het antwoord is van belang, want het kan de inflatiedynamiek een gevaarlijke kant op duwen. 

Het IEA, International Energy Agency, kwam met wat cijfers naar buiten zodat de pers weer eens wat te zeggen heeft. De organisatie had vroeger een goede reputatie, maar de afgelopen jaren lijkt er steeds meer een ideologische inslag te zijn (Parijs 2050, Green New Deal, Build Back Better, etc.), waardoor  de conclusies met een korreltje zout genomen moeten worden. Zo stelt het IEA doodleuk dat Rusland de schuldige is van de hoge gasprijzen. Dus niet de slechte elektriciteitsopwekking van renewables in de zomer waardoor de gasvoorraden lager dan normaal waren, niet het sluiten van elektriciteitscentrales in Duitsland, niet de onderhoudsachterstand & problemen bij nucleaire centrales in Frankrijk, niet het dichtdraaien van de gaskraan in Nederland. Nee, het is allemaal de schuld van Rusland. 

Desalniettemin zijn er wat bruikbare cijfers vrijgegeven. Zo heeft het IEA vastgesteld dat de olieconsumptie in 2021 hoger lag dan gedacht en dat zij hetzelfde verwachten voor 2022 omdat de omikron-impact lager is, consumenten flink blijven uitgeven en nog van zulks. De olieconsumptie zal dus verder stijgen. Overigens, de olieconsumptie zelf zal het niveau van voor de coronacrisis ontstijgen, dus vanuit die optiek is de coronacrisis voorbij. 

Nu is het wel zo dat het eerste kwartaal altijd wat zwak is voor olie en er wat aanbodverhogingen aan zitten te komen, dus prijstechnisch kan het allemaal nog meevallen, aldus het IEA (ook EIA en Citi onderschrijven dit). Goldman Sachs-analisten denken daarentegen dat de olieprijs door de USD 100 per vat zal geraken dit jaar, dus voor ieder wat wils in researchland. 

Lees verder

GeldBlog - Fed breekt eurozone op

De Federal Reserve heeft besloten dat het welletjes is. Nou ja, een beetje dan. Maar dit kleine beetje kan genoeg zijn om de eurozone in een crisis te storten.

De Fed bleef lang volhouden dat de toenemende inflatie transitory was, oftewel tijdelijk van aard. Vele experts waarschuwden dat dat maar ten dele het geval is. Toch bleef de Fed volharden, want de prijsstijgingen waren met name veroorzaakt door aanvoerproblemen die weer veroorzaakt waren door coronamaatregelen, zoals lockdowns. Omat deze exogene shocks niks met monetair beleid te maken hebben, hoeft het monetair beleid ook niet gewijzigd worden, was de logica. Zodra de aanvoerlijnen weer op orde zijn, zal de inflatie terugkeren naar een normaal niveau.

Lees verder

GeldBlog - Stagflatie dankzij opa's en oma's

De toekomst is grijs

De huidige situatie is misschien wel een voorbode van hoe het er in de wereld er op weg naar 2040 aan toe zal gaan. De achterliggende drijvende krachten zijn wat anders, maar het effect zou hetzelfde kunnen zijn. Zo is er nu enerzijds een aanbodtekort (in sommige productcategorieën) en anderzijds is de vraag zeer plots gestegen door het aflopen van de zware lockdownmaatregelen. Dit heeft vele dislocaties in de markt teweeggebracht die nu goed terug te zien zijn in de inflatiecijfers. Maar waar nu corona de drijvende kracht achter dit fenomeen is, zal dat op weg naar 2040 juist de vergrijzing zijn. De schaarste zal zich dan met name in de arbeidsmarkt manifesteren en leiden tot hogere prijzen en beperkt aanbod, stagflatie dus. 

De huidige omstandigheden waarin het aanbod is afgeknepen en de vraag gestimuleerd, heeft tot allerlei uitwassen geleid. Er zijn tekorten aan bouwvakkers, timmermannen timmermensen, loodgieters, installateurs, doctoren doktoren, verplegend personeel, ICT-specialisten, leraren, ijsmeesters (ondanks Global Warming), jeugdzorg-personeel, vrachtwagenchauffeurs en zo verder. De inflatie is hierdoor gestegen en dit, terwijl de lonen nog nauwelijks van hun plek zijn gekomen; dat zullen we de komende 12 maanden wel te zien gaan krijgen in de CAO-onderhandelingen. De stijgende prijzen gaan uiteindelijk een drukkend effect hebben op de volumes die afgezet gaan worden. Dan is er sprake van stagflatie, zoals eerder beschreven op dit blog.  

Lees verder

GeldBlog - De grote ontrafeling

Vrolijke zondag allemaal!

De maatschappij kent allerlei systemen die zijn opgetuigd om de boel niet te laten ontsporen. Veel van deze systemen pretenderen meer te zijn dan ze daadwerkelijk zijn. Ondanks de vele tekortkomingen hadden deze systemen wel degelijk een beperkend effect; de meeste uitwassen werden zo voorkomen. Nu lijkt echter de grote ontrafeling plaats te vinden; waar men ook kijkt, alle check and balances blijken onklaar gemaakt te zijn. De lijntjes waarbinnen getekend dient te worden zijn niet verlegd of verruimd, maar daadwerkelijk doorbroken. De toekomst ziet er hierdoor donker uit, maar wellicht is het de onvermijdelijke fase tussen een oud systeem en een nieuwe. 

De grote ontrafeling kent vele voorbeelden. Zo is de Europese Centrale Bank (ECB) gestoeld op de filosofie en gewoontes van de oude Duitse Bundesbank (Buba). Daaraan verbonden was het Verdrag van Maastricht waarin criteria werden opgenomen waar de EU/euro lidstaten zich aan moeten houden of die ze moeten nastreven. Deze systemen werken echter niet meer; Maastricht is van de kaart geveegd en de ECB is nu doorspekt van Latijnse invloeden. Ook de politieke onafhankelijkheid van de ECB is zo’n systeem dat in het leven was geroepen om goed monetair beleid te garanderen (dus niet de staat financieren met geprint geld). Nu is geen enkele centrale bank echt politiek onafhankelijk geweest, maar waar voorheen deze gedachte wel degelijk de handelswijze van de ECB enigszins beperkte, is daar nu geen sprake van. De grote opkoopprogramma's (QE) en het integreren van de Green New Deal in de missie van de ECB zijn daar bewijzen van. De systemen die waren opgetuigd om een enigszins solide monetair beleid te garanderen, zijn dus ontrafeld.

Nog een voorbeeld van deze ontrafeling kan gevonden worden in het toeslagendossier. Rechters, de Raad van State, de ombudsman, de controle op de belastingdienst zelf, alles heeft gefaald. En ja, vroeger ging het ook vaak mis en waren de grenzen vaak flexibel. Echter, wat de toeslagenaffaire heeft laten zien, is dat de grenzen die in het leven zijn geroepen om uitwassen te voorkomen dan wel te corrigeren, totaal doorbroken zijn. Dit is niet een ambtenaar die wat overijverig mensen heeft lopen korten; er is een systeem ontstaan met als doel alle bestaande limitaties te omzeilen. Zoals Omtzigt het heeft gesteld, de check and balances dienen hernieuwd te worden, want nu zijn deze buiten werking gesteld.

Lees verder

GeldBlog - Stagflatie en dan crisis: nu of later

Voor ons de zondvloed?

De term stagflatie wordt steeds vaker gebezigd. Niet zo verbazingwekkend, gezien de groeiontwikkelingen en de stijgende inflatie. De experts zijn echter niet alleen verdeeld over de kans op deze situatie, maar ook over de definitie van stagflatie. Naar mijn mening is stagflatie een soort interbellum, een tussenfase. Hoe er door centrale banken en overheden wordt gereageerd, bepaalt welk scenario gaat volgen: inflatie & groei of een flinke recessie. 

De twee mogelijke resultaten sluiten elkaar niet uit, het gaat er meer om welke fase er DIRECT na deze stagflatieperiode komt. Uiteindelijk komt die economische crisis er namelijk toch wel (enige variabele is de grootte van deze crisis). 

Eerst moet de term stagflatie nader worden toegelicht. De ene econoom zegt dat groei negatief moet zijn en inflatie positief, anderen spreken al over stagflatie als de inflatie toeneemt terwijl de economische groei afvlakt. Ik kan mij het meest vinden in de laatste benadering; de periode waar de inflatiecurve omhoog afbuigt terwijl de economische groei juist naar beneden afbuigt. 

Lees verder
linktips: Energie vergelijken | Autoverzekering vergelijken | Zorgverzekering vergelijken | Kinderkleding
Kansino. Hét online casino van Nederland.
Online Casino | Online Casino | Brokerfolio.com brokers vergelijken | online bookmakers in Nederland
Goksitesvergelijker.nl | Onlinecasinofortuna.com | Online Casino Nederland | Casino bonussen