Slim of lui? De Nederlander en zijn vaste lasten

De gemiddelde Nederlander klaagt graag. Over de overheid, over de buren, over het weer. Maar vraag hem wanneer hij voor het laatst zijn energiecontract heeft vergeleken en het wordt opeens akelig stil.

Het is een van de grotere mysteries van deze lage landen: een volk dat bij de supermarkt drie winkels afloopt voor een aanbieding op kipfilet, maar ondertussen jarenlang keurig dezelfde energieleverancier betaalt zonder ook maar een seconde te twijfelen. Terwijl er aan de andere kant gewoon geld op straat ligt. Letterlijk. Of nou ja, digitaal. Maar het principe is hetzelfde.

Wat kost dat uitstellen eigenlijk?

Laten we even nuchter zijn. Het gemiddelde Nederlandse huishouden betaalt honderden euro's per jaar aan energie. Gas, stroom, soms allebei. En de verschillen tussen leveranciers zijn niet klein. We hebben het niet over een paar tientjes per jaar. We hebben het over bedragen waar je een weekendje weg van kunt betalen. Of drie keer uit eten. Of gewoon lekker op de rekening laten staan omdat je daar ook blij van wordt.

Toch doet de meerderheid van de Nederlanders niets. Nul. Nada. Het contract loopt gewoon door, de automatische incasso doet zijn werk, en niemand vraagt zich af of het goedkoper kan. Zolang het licht aangaat als je op de knop drukt, is er blijkbaar geen reden tot actie.

Dit heet in de psychologie ook wel status quo bias. Je blijft doen wat je altijd deed, puur omdat veranderen moeite kost. En die moeite, zo blijkt, is tegenwoordig minder dan tien minuten van je leven. Maar goed.

De drie typen Nederlanders

Als je goed kijkt, zijn er eigenlijk drie soorten mensen als het gaat om vaste lasten.

Type één is de Actieve Vergelijker. Dit is de persoon die elk jaar in november zijn agenda blokkeert, alle contracten erbij pakt en methodisch uitzoekt waar hij het goedkoopste uit is. Hij heeft een spreadsheet. Meerdere tabbladen. Zijn vrouw vindt het irritant maar zijn bankrekening niet.

Type twee is de Toevallige Wisselaar. Deze persoon heeft een keer een brief gekregen van zijn leverancier met een prijsverhoging, is boos geworden, heeft impulsief opgezegd en is bij een concurrent terechtgekomen. Puur geluk. Hij heeft het sindsdien niet meer gedaan maar vertelt er wel graag over op verjaardagen.

En dan is er type drie: de Loyale Betalende Klant. Dit is verreweg de grootste groep. Hij heeft zijn energiecontract afgesloten toen hij vijf jaar geleden in zijn huidige woning trok, heeft sindsdien nooit meer gekeken, en betaalt braaf wat er op de rekening staat. Hij is de favoriete klant van iedere energieleverancier. Want trouwe klanten die nooit vergelijken zijn goud waard. Voor de leverancier dan.

Wat energiebedrijven heel goed weten

Energieleveranciers zijn niet gek. Ze weten als geen ander dat de meeste mensen niet wisselen. Niet omdat ze er bewust voor kiezen, maar gewoon omdat ze er niet aan denken. En dat is precies waarom nieuwe klanten vaak een mooie welkomstkorting krijgen, terwijl bestaande klanten stilletjes in een duurder tarief rollen zodra hun vaste contract afloopt.

Het heet een doorlopend variabel tarief, en het is precies zo leuk als het klinkt. Je contract loopt af, je doet niets, en je gaat automatisch over op een tarief dat de leverancier zelf bepaalt. Marktconform, heet dat dan. Wat het ook mag betekenen.

De oplossing is niet ingewikkeld. Door gewoon een keer je opties naast elkaar te leggen via een energie vergelijken tool, zie je binnen vijf minuten of je nog steeds een eerlijke deal hebt of dat je al twee jaar te veel betaalt. Geen bel, geen vertegenwoordiger aan de deur, geen gedoe. Gewoon even kijken.

Maar wisselen is toch gedoe?

Dit is het meest gehoorde excuus. En het klopt gewoon niet meer. Wisselen van energieleverancier duurt tegenwoordig een paar weken en je hoeft er zelf nauwelijks iets voor te doen. De nieuwe leverancier regelt de overstap. Jij vult een formulier in, leunt achterover, en wacht tot de eerste lagere rekening binnenkomt.

Er is geen monteur nodig. Je hoeft geen kabels te trekken of meters te vervangen. Je aansluiting blijft gewoon zoals die is. Het enige wat verandert is wie de rekening stuurt en hoeveel erop staat.

Toch blijft het voor veel mensen voelen als een grote stap. Misschien is het de onzekerheid, misschien is het de aangeleerde financiële luiheid, misschien is het gewoon gemakzucht. Allemaal begrijpelijk. Maar niet slim.

De rekensom die je niet wil maken

Stel dat je vijf jaar lang honderd euro per jaar te veel hebt betaald voor energie. Dat is vijfhonderd euro. Weg. Niet aan iets leuks uitgegeven, niet gespaard, gewoon verdampt in de richting van een energiebedrijf dat daar heel blij mee was.

Vijfhonderd euro is een vlucht naar het buitenland. Een nieuwe winterjas. Een goede fles whisky, meerdere keren. Het is in elk geval méér dan de moeite waard om er tien minuten voor te gaan zitten.

Dus wat nu?

Het goede nieuws: je hoeft niet te veranderen in type één, de spreadsheet-man. Je hoeft geen jaarabonnement te nemen op financiële zelfverbetering of een cursus budgetbeheer te volgen.

Energie vergelijken is een goed idee. Kijk wat je nu betaalt. Kijk wat je zou kunnen betalen. En beslis dan zelf of je er iets mee wilt doen.

Slim of lui, dat kies je zelf. Maar op z'n minst weet je nu wat het kost.